الواقیه تلویزیون: د حج پر سفر فکر کول «د خندق د غزوې د ځای په اړه»
- خپور شوی په ویډیوګانې
وړاندې کوونکی: سیاسي مفکر احمد الخطواني (ابو حمزه)
۱۴۳۹هـ.ق، د ذوالحجه، د حجاز خاوره/ ۲۰۱۸م، اګست
وړاندې کوونکی: سیاسي مفکر احمد الخطواني (ابو حمزه)
۱۴۳۹هـ.ق، د ذوالحجه، د حجاز خاوره/ ۲۰۱۸م، اګست
وړاندې کوونکی: استاد عبدالرحمن الزیود
۱۴۳۹هـ.ق، د محرم الحرام ۲مه، چهارشنبه/ ۲۰۱۸م، د سپتمبر ۱۲مه
د خپرونې مېلمه: شیخ احمد الصوفی (ابو نزار الشامی)
د خپرونې وړاندې کوونکی: شیخ عدنان مزیان ۱۴۳۹ه.ق، د ذوالحجې ۲۸مه، شنبه/ ۲۰۱۸م، د سپتمبر ۸مه
وړاندې کوونکی: شیخ سعید الزعلان (ابو مصعب الشامی) ۱۴۳۹ه.ق، د محرم الحرام درېیمه، پنجشنبه/ ۲۰۱۸م، د سپتمبر ۱۳مه
وړاندې کوونکی: شیخ سعید الکرمی (ابو عبد الرحمن) ۱۴۳۹ه.ق، د ذوالحجې ۱۳مه، جمعه/ ۲۰۱۸م، د اګست ۲۴مه
(ژباړه)
د دوبي په جریان کې په سویډن کې حزب التحریر د «غږ مو پورته کړئ، خو په ټاکنو کې نه!» تر نامه لاندې کمپاین پیل کړ. دا د فعالیتونو یوه لړٍۍ ده چې په هغه کې ویډیوګانې، د کمپاین د رسالو وېشل او له مسلمانانو سره لیده کاته شامل دي.
د دغه کمپاین اصلي پیغام دا دي چې مسلمانان څنګه کولای شي چې خپل اسلامي هویت ته له زیان رسولو پرته په ټولنه کې فعال واوسي، د کمپاین د موضوعګانو په اړه مسلمانانو په خورا شوق پر خپل منځ کې او ټولنیزو شبکو کې بحث کړی دی. دغه کمپاین په اغېزمنه توګه د اسلامي لید لوري په وړاندې کولو کې بریالی و، په سویډن کې یې د ټاکنو پر بحث او اسلامي سیاسي فعالیت اغېزه وکړه. کمپاین همدا راز په لوړه کچه د رسنیو پاملرنه تر لاسه کړه او پر دوی یې نیوکه وکړه چې تاسو د ډیموکراسي پر وړاندې کار کوي.
د پورتنیو څرګندونو په رڼا کې موږ «د سویډن حزب التحریر» غواړو لاندې ټکو ته اشاره وکړو:
1- حزب التحریر یو سیاسي ګوند دی چې مبدأ یې یوازې اسلام ده او په اسلامي نړۍ کې د خلافت به بیا تاسیسولو سره غواړي چې یو ځل بیا اسلامي ژوند پیل کړي. مسلمانان په لودیځ کې له لوی فرهنګي او سیاسي فشار سره مخ دي، چې هدف یې د اسلامي هویت له منځه وړل دي. حزب التحریر په لویدیځو هېوادونو کې له دې امله کار کوي چې د اسلامي افکارو په روښانولو او پیاوړي کولو سره د مسلمانانو هویت خوندي کړي او همدا راز دوی د مسلمانانو له نړیوالې ټولنې او مهمو موضوګانو سره په اړیکه کې وساتي. نو له دې امله حزب التحریر په سویډن او یا هم کوم بل لویدیځ هېواد کې د دوی د سیسټمونو د له منځه وړلو لپاره کار نه کوي.
2- حزب التحریر ډيموکراسي د یو دولتي سیستم په توګه نه مني، ځکه چې د سیکولریزم څخه سرچینه اخلي او د اسلام سره په ټکر کې ده. ډیموکراسي انسان ته د قانونو جوړونې حق ورکوي، په داسې حال کې چې د اسلام له نظره یوازې الله سبحانه وتعالي چې د ټولو مخلوقات خلق دي د قانون جوړونې حق لري. د دې سربېره، موږ ډيموکراسي د یو داسې سیستم په توګه پېژنو چې په ډېره لوړه کچه د دولتونو په تغیرولو سره یوازې د پانګوالانو او لویو تجارتونو د ګټو لپاره کار کوي. په دغه سیستم کې د خپل عهد او پیمان ماتول یو فرهنګ دي، سیاستوال د نخبه ګانو د راضي کولو لپاره د رایې ورکوونکو سره خپلې ټولې کړې وعدې ماتوي. اسلام خپل ځانګړی، جامع او عادلانه سیستم لري چې موږ (حزب التحریر) یې په اسلامي نړۍ کې د تاسیسولو لپاره کار کوو او نور مسلمانان هم ورته دعوتوو.
3- موږ پر دغه واکمنه فضا باندې کلکه نیوکه کوو، ځکه چې په پرله پسې ډول مسلمانانو ته سپکاوی کوي او اسلام خلکو ته د یو خطر په ډول معرفي کوي. موږ د سیاستوالو دوه مخي هم ردو، چې د اسلامي ټولونو څخه د ټاکنو په را رسېدلو سره استفاده کوي، تر څو پاپولیستي امتیازونو تر لاسه کړي.
4. د ډیموکراتیک سیستم ردول هېڅ کله هم دیکتاتوري او د ټولنې د جلاوالي د ملاتړ په معنی نه دي. حزب التحریر د دیکتاتورۍ تر ټولو لوی مخالف دی. د دغه ګوند په زرګونو غړي په اسلامي نړۍ کې د دیکتاتورو رژیمونو له لوري له ځورولو، ربړولو او اعدامولو سره مخ کېږي.
حزب التحریر د دواړو جلاوالي او په لویدیځ کې د یوالی پر خلاف دي. موږ د جلاوالي پر خلاف یو، ځکه چې اسلام مسلمانان له ټولنې څخه د جلاکیدو منعه کړي. موږ همدا راز په لودیځ کې د یوالي پر خلاف یو، ځکه چې په لویدیځ کې یوالی په دې معنی دی چې مسلمانان باید خپل اسلامي ارزښتونو تر پښو لاندې کړي. دا په هغه وخت کې موږ ته څرګندېږي، کله چې له مسلمانانو څخه غربي ارزښتونو ته د وفادارۍ غوښتنه وشي او یا هم کله چې حجاب کول، د نارینه او ښځینه د لامبو وهلو جلا کول، په اسلام طریقه د ماشومانو را لویول او په تعلیمي مرکزونو کې لمونځ کولو منعه کېږي او یا هم سیاسي ستونزه ترې جوړوي.
حزب تحریر استدلال کوی چې مسلمانان باید کفارو او نورو مسلمانانو سره په بحثونو کې په ګډون سره په ټولنه کې یو اساسي رول ولوبوي او د اسلام ضد پالیسیو او دسیسو پر وړاندې ودریږي.
په سویډن کې د حزب تحریر مطبوعاتي دفتر
موږ د الله سبحانه وتعالی یو او د هغه لوري ته ورګرځو.
د الله سبحانه وتعالی پر قضا په پوره او راسخ باور د حزبالتحریر- ولایه افغانستان مطبوعاتي دفتر، د محترم ورور مرحوم عبدالغیاث د وفات له امله د هغه درنې کورنۍ ته تسلیت وايو او د الله متعال له درباره ورته جمیل صبر او عظیم اجر غواړو.
زموږ ګران ورور او مخلص دعوتګر عبدالغیاث ۴۳ کلن و، چې د خپل عمر ۸ کاله یې په حزب التحریر کې په دعوت کې تېر کړي وو. نوموړي د روان کال د سنبلې په ۲۲مه د پنجشنبې په ورځ په یوه ترافیکي پېښه کې د اځل داعي ته لبیک ووایه. الله سبحانه وتعالی ته د هغه لپاره د مغفرت او فردوس جنت دعا کوو.
عبدالغیاث ورور یو فعال دعوتګر و، چې د دعوت په لاره کې یې ډېرې ستونزې وګاللې او د راشده خلافت د بیا تاسیس لپاره یې په پوره ثبات او ډاډ خپلې مبارزې ته دوام ورکړ.
هغه په افغانستان کې د حزب التحریر د دعوت یوه مهمه سرمایه وه، په حقیقت کې موږ د ده نشت احساسوو او الله سبحانه وتعالی ته دعا کوو، چې د ده نېک اعمال په خپل دربار کې قبول او نوموړي ته د جنت په روضو کې ځای ورکړي.
﴿وَبَشِّرِ الصَّابِرِينَ * الَّذِينَ إِذَا أَصَابَتْهُمْ مُصِيبَةٌ قَالُوا إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ﴾
[بقره:۱۵۵-۱۵۷]
صابرانو ته زېری ورکړه، هغه کسان چې کله کوم مصیبت ورورسېږي، نو وايي: موږ د الله یو او د هغه لوري ته ورګرځو.
د حزبالتحریر - ولایه افغانستان مطبوعاتي دفتر
(ژباړه)
عمران خان د پاکستان د دوه ویشتم لومړي وزیر په توګه، د ۲۰۱۸م د اګېسټ په ۱۹مه په خپله لومړنۍ وینا کې څو ځلې د راشده خلفاوو روښانه دورې ته اشاره وکړه. په دې کې شک نشته چې د پاکستان مسلمانان، د حکومتولۍ لپاره اسلام د یوه سټنډرد په توګه غواړي. د قران او سنتو په واسطه حاکمیت، د مدینې دولت او د اسلامي خلافت نظام عام موضوعات دي. اوسنی نظام یعنې ډیموکراسي هېڅکله د خلکو هیلې نه پوره کوي، ځکه په ډیموکراسۍ کې قوانین د پارلمان د اکثریت رایو پر اساس ټاکل کېږي او له قران او سنتو یې نه را اخلي. د همدې لپاره پخوا هم حکامو اسلام ته اشاره کړې؛ خو تل یې مسلمانان په ډيموکراسۍ خپه کړي دي. ذولفقار علی بوټو د مسلمانانو د یووالي لپاره چیغې وهلې. جنرال ضیاالحق اسلامي مجازات تصویب کړل او نوازشریف اسلامي قوانینو ته ژمن شوی و.
راشده خلفاوو د هغو قوانینو په وسیله، چې له قران او سنتو را اېستل شوي و، د عدالت، ابرو او قدرت د تامینولو په برخه کې ټول ویاړونه تر لاسه کړل. نو د راشده خلافت په نظام کې به یې د قضاوت حکم په قران او سنتو کولو، نه د ډیموکراسۍ په عنوان د برېتانیا د جزایي کود په وسیله. په راشده خلافت کې ټول په اقتصاد پورې اړوند قوانین له قران اوسنتو سره سم و، نه د پانګوالۍ نظام د شخصي اموالو د مالکیت قانون او سودي بانکونو پر اساس، چې اوس په پاکستان کې کار کوي. په راشده خلافت کې داخلي سیاست د هغه څه پر اساس پر مخ تلو، چې الله سبحانه وتعالی نازل کړي و. نو ځکه ټولې اسلامي خاورې یو دولت ګڼل کېدې، نه بېل شوي ملتونه، لکه اوس چې په ډیموکراسۍ کې دي. په راشده خلافت کې بهرنی سیاست د مسلمانانو او اسلام دښمنو دولتونو، لکه هند او ننۍ امریکا سره هر ډول اتلاف منع کړی و. څنګه چې د نبووت پر منهج د خلافت نظام اسلام پلی کوي بل هېڅ نظام یې نه شي پلی کولای. د همدې لپاره موږ د نارضایتیو د پای ته رسولو او د خپلو غوښتنو لپاره بل ځای ته اړتیا نه لرو. رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمایلي دي:
«كَانَتْ بَنُو إِسْرَائِيلَ تَسُوسُهُمْ الْأَنْبِيَاءُ كُلَّمَا هَلَكَ نَبِيٌّ خَلَفَهُ نَبِيٌّ وَإِنَّهُ لَا نَبِيَّ بَعْدِي وَسَيَكُونُ خُلَفَاءُ فَيَكْثُرُونَ». قَالُوا: فَمَا تَأْمُرُنَا؟ قَالَ: «فُوا بِبَيْعَةِ الْأَوَّلِ فَالْأَوَّلِ أَعْطُوهُمْ حَقَّهُمْ فَإِنَّ اللَّهَ سَائِلُهُمْ عَمَّا اسْتَرْعَاهُمْ»
(رواه بخاری
ژباړه: د بني اسرایلو د چارو سیاستوال د دوی انبیاء وو، تر هر نبي وروسته به بل نبي راتلو، مګر له ما وروسته بل پیغمبر نه راځي؛ خو خلفا به وي او دوی به ډېر وي[یو پر بل پسې به راځي]. پوښتنه یې ترې وکړه: د هغوی په باره کې موږ ته څه امر کوې؟ ویې فرمایل: له دوی سره یو پر بل پسې بیعت وکړﺉ، ځکه چې الله سبحانه وتعالی له دوی څخه د هغه څه په اړه پوښتنه کوي، چې ورته سپارل شوي دي.
د حزب التحریرـولایه پاکستان مطبوعاتي دفتر
(ژباړه)
د اردوغان واقعیت چې یو سیکولر دی، حزب یې هم اسلامي نه دی او د حکومتولۍ نظام یې په هغې بڼه چې پلویان یې هڅه کوي ورته اسلامي رنګ ورکړي، اسلامي نه دی او د دوی دغو لاسوهنو اسلام تحریف کړی دی. زیات شمېر پلویان یې فکر کوي چې د هغه مجرمانه عملونه روا دي او له اسلام سره په ټکر کې نه دي، لکه د شام د مسلمانانو وژل، د ناټو له تړون سره یو ځای کېدل، له حرامو مالونو څخه د ترکیې د اقتصاد رامنځته کول، د ترکیې د نظامي اډو سپارل چې له هغه ځای څخه د تروریزم پر وړاندې د مبارزې په پلمه مسلمانان وژني. د الله سبحانه وتعالی په توفیق، توکل او باور سره به پورتني مسایل وسپړو.
لومړی: د ترکیې او «عدالت او پراختیا» حزب د اسلاميت دروغ
یو شمېر هڅه کوي چې ترکیه او د عدالت او پراختیا حزب ته «اسلامي» کلمه وکاروي او موخه یې دا ده چې د ترکیې، د هغې د ولسمشر او حزب حقیقت پټ کړي؛ ځکه دا ټول سیکولر دي، خو اسلامي پوښ يې ورکړی دی او دا یوه دروغجنه شاهدي ده. اردوغان خپله په ښکاره توګه خپل او د حزب حقیقي هویت بیان کړی او وایي: «په ترکیه کې د عدالت او پراختیا حزب د سیکولریزم ملاتړی دی.» همداراز ځان هم د سیکولریزم ملاتړی بولي، د مصطفی کمال له ملاتړو (کمالیستانو) سره د منافقت لپاره نه، بلکې په رښتینې لهجه دا خبره کوي چې د سیکولریزم پر وړاندې یې د ده له رښتینو احساساتو څخه سرچینه اخیستې ده، چې پرې ایمان لري او هغه په ترکیه کې پلي کوي. همداراز سیکولریزم یې منځني ختیځ ته د رسالت په توګه ولېږداوه او د ترکیې سیکولریزم ورته یوه نمونه ګڼي، څو نور یې هم پلی کړي. لکه څنګه چې دی حریص و، چې د عربي پسرلي له انقلابونو وروسته په لېبیا او مصر کې د ترکیې د سیکولریزم بېلګه پلې شي او هڅه یې وکړه چې «مرسي» په خپله حکومتولۍ کې د ترکیې له سیکولریزم څخه په بېلګې اخیستنې سره قانع کړي.
د اردوغان پلویان او د دوی دروغجنه شاهدي:
د اردوغان او د هغه د حزب پلویان ټینګار کوي چې اردوغان، د هغه حزب او د ترکیې ته د «اسلام» کلمه وکاروي او په «عدالت او پراختیا» حزب پورې «اسلامي» ورستاړی زیات کړي او دغه کار یا په پوهاوي او یا په ناپوهۍ سره د مسلمانانو د ذهنونو بې لارې کول دي، څو د اسلام حقیقي طرحه چې «خلافت» دی، ونه پېژني. همدارنګه دا شاهدي دروغ ده او اسلام په کلکه حرامه کړې ده. الله سبحانه وتعالی فرمایي:
﴿...وَاجْتَنِبُوا قَوْلَ الزُّورِ﴾
[حج: 30]
ژباړه: ...او پر خلکو او الله سبحانه وتعالی باندې تهمت مه وایئ.
او بیا یې فرمایلي:
﴿مَا يَلْفِظُ مِن قَوْلٍ إِلَّا لَدَيْهِ رَقِيبٌ عَتِيدٌ﴾
[ق: 18]
ژباړه: انسان هېڅ خبره په ژبه نه راوړي، خو دا چې فرښته یې د خبرو ساتونکې او لیکونکې نه وي.
هغه سبحانه وتعالی فرمایلي دي:
﴿إِنَّ رَبَّكَ لَبِالْمِرْصَادِ﴾
[فجر: 14]
ژباړه: په حقیقت کې ستا رب د خلکو او د دوی اعمالو ته په کمین کې دی.
او بیا فرمایي:
﴿وَالَّذِينَ لَا يَشْهَدُونَ الزُّورَ وَإِذَا مَرُّوا بِاللَّغْوِ مَرُّوا كِرَاماً﴾
[فرقان: 72]
ژباړه: او د الرحمن بندګان هغه کسان دي چې پر باطل باندې شاهدي نه ورکوي او کله چې ناوړه کارونه او بېځایه خبرې وویني یا واوري، د شریفو خلکو په څېر پکې ګډون نه کوي او ورڅخه تېریږي.
له حضرت ابوبکر رضی الله عنه څخه روایت دی چې رسول الله صلی الله علیه وسلم وفرمایل: «ایا تر ټولو لویه کبیره ګناه درته ونه وایم؟» ومو ویل: ووایه اې رسول الله. ویې فرمایل: «له الله سبحانه وتعالی سره شریک راوستل او د پلار او مور په واسطه عاق کېدل.» پیغمبر صلی الله علیه وسلم هغه څه ته چې پرې تکیه یې کړې وه کېناست او ویې فرمایل: «خبر اوسئ چې پر دروغو باندې شاهدي ویل هم د کبیره ګناهونو له ډلې څخه ده.» پیغمبر صلی الله علیه وسلم دا خبره همداسې تکراروله، تر دې چې له ځان سره مو وویل چې کاش پیغمبر صلی الله علیه وسلم سکوت وکړي. (متفق علیه)
له الله سبحانه وتعالی سره د شریک نیولو اړوند د دروغو شاهدي چې د کبیره ګناهونو له ډلې څخه ده، خپله «د دروغو د شاهدۍ» د ګناه پر بدوالي دلیل دی.
دویم: د ترکیې سیکولریتوب
د اردوغان پلویان «کمالستانو» ته د «سیکولر» کلمه استفاده کوي، چې دا سمه ده؛ خو پر وړاندې یې اردوغان سیکولر نه ګڼي او وایي هغه کس دی چې له سیکولریزم سره مبارزه کوي. ګواکي دی د اسلام له لویانو څخه دی او دا ناسمه ده! حقیقت دا دی چې اردوغان او کمالیستان ټول سیکولران دي، پوره باور پرې لري او شپه او ورځ، په پټه او ښکاره د هغه د پلي کولو لپاره کار کوي، څو د ترکیې سیکولر حکومت پاتې شي او د اسلام د بیا راتلو پر وړاندې چې حکومت یې د نبوت پر منهج د دویم راشده خلافت د تاسیس په اډانه کې دی، مبارزه وکړي؛ نو د دوی په سیکولریتوب کې څه توپیر دی؟!
د اردوغان او کمالیستانو د سیکولریتوب ترمنځ توپیر:
کمالیستان چې مشري یې د مصطفی کمال پر غاړه او په دروغو یې ځانته د «اتاترک» یعنې د ترکانو د پلار لقب چې وړتیا یې نه درلوده غوره کړی و. دوی هغه کسان وو چې عثماني خلافت یې د انګلیس په مرسته له منځه یووړ، چې انګلیس تر اوسه له دوی څخه ملاتړ کوي او په وروستیو ټاکنو کې هم انګلیس د «ملي حزب» تر شا ولاړ و. د کمالیستانو سیکولریزم د انګلیس له سیکولریزم څخه اخیستل شوی او معنا یې په پوره ډول د دین د ظاهري بڼې پرېښودل وو او دا هغه سیکولریزم دی چې په ښکاره له اسلام سره جګړه کوي او له یوې کوچنۍ ډلې پرته چې پرې باور لري، د ترکیې نور مسلمانان یې ردوي. خو د اردوغان سیکولریزم له امریکا څخه اخیستل شوی، هغه سیکولریزم چې پټ دی او پر هغې جامې(د دین جامه) پوښل شوی چې د ترکیې مسلمانان پرې ایمان لري او دغه ډول سیکولریزم په فردي توګه د ځینو اسلامي احساساتو د ښکاره کېدو خنډ نه کېږي، خو دین یې د دولت او ټولنې له چارو څخه بېل کړی دی.
د دغه ډول سیکولریزم په اډانه کې له اردوغان څخه غواړي چې په خپلو فردي سلوکو کې ځینې اسلامي احساسات څرګند کړي یا افراد په خپلو سلوکو (هغه سلوک چې د دولت او ټولنې له چارو سره اړیکه نه لري) کې دغه احساسات څرګند کړي. د اردوغان هغه سلوک چې لمونځ کوي او قران قرائت کوي یا دا چې ښځه یې حجاب اغوندي یا د یهودو، امریکا، روسیې او ایران پر وړاندې ځینې دروغجنې احساساتي بیانیې ورکوي؛ تر هغه وخت پورې به له دې ټولو سره ستونزه ونه لري چې د ده او دغو هېوادونو تر منځ اصلي اړیکې ښې وي! یا له دغو احساساتو څخه ځینې یې چې د ژوند په ډګر کې د اسلامي احکامو پر پلي کولو کې هېڅ اغېزه نه لري، د افرادو په سلوکو کې ښکاره شي، بیا به هم کومه ستونزه ونه لري. لکه د قران د حفظ کولو لپاره د مدرسو جوړول او د حکومت په مدرسو کې د ځینو اسلامي احکامو تدریس، البته هغه احکام چې په فرد پورې تړاو لري. خو بل لور ته د هغو احکامو له پلي کولو سره ستونزه لري چې په دولت او ټولنې پورې تړلي دي، لکه د خلافت احکام، هوکړه لیکونه، تړونونه، د اسلام د اقتصادي نظام احکام، مالي سیاست، د اسلامي ښوونې او روزنې سیاست، په اسلام کې د شرکتونو احکام، په جګړه ییزو هېوادونو پورې تړلي شرعي احکام او د سولې او جګړې تړون، د فتنې خپروونکو جګړو احکام چې نن ورځ یې اسلامي خاورې له پښو غورځولې دي، د جهاد سم مفهوم چې د الله سبحانه وتعالی د کلمې د لوړولو او له کفارو سره د قتال په خاطر کېږي؛ نه د هغه دروغو «له تروریزم سره مبارزې» تر چتر لاندې چې مسلمانان په خپل منځ کې سره ووژني، یا له امریکا سره د «ناټو» تړون تر چتر لاندې چې د افغانستان د مسلمانانو پر وړاندې وجنګېږي او یا هم له امریکا او روسیې سره په شام کې....
امریکا او مزدور یې اردوغان د دغو احکامو د تدریس اجازه نه ورکوي او که څوک باور نه لري، کولی شي له اردوغان څخه د دغو احکامو یا یې د یوې برخې د تدریس اجازه وغواړي او په چټکۍ سره به د ترکیې د نظام پر اوسني حقیقت پوه شي، نه په هغه ډول چې دجالان یې انځوروي.
ښایي دغه سوال ذهن ته راشي چې د کمالیستانو او اردوغان تر منځ ولې سخته مبارزه ده؟ ایا د حق او باطل، اسلام او کفر، د ځلانده اسلامي تمدن او بدبویه غربي تمدن چې د بشریت د بدبختۍ لامل شوی دی، ترمنځ جګړه نه وه؟ ولې دا له کمالیستانو سره د اردوغان د سختو مبارزو دلیل نه دی، چې وروستۍ یې هم ټاکنیزې مبارزې وې؟!
له کمالیستانو سره د اردوغان جګړه سیاسي ده، نه تمدني!
له هغه مهاله چې انګلیس د خپلو کمالېست مزدورانو له لارې عثماني خلافت ړنګ کړ، د حکومت د چارو واګې تر هغه وخته د کمالیستانو په لاس کې وې، چې اردوغان حکومت نه و ترلاسه کړی، خو بیا هم دولتي څوکیو ته ځینې امریکا پلوي کسان رسېدلي وو.
امریکا د ترکیې د مسلمانو خلکو له سپېڅلو احساساتو څخه په ګټې اخیستنې چې له کمالیستانو څخه یې له دې امله بد راتلل چې د اسلام پر وړاندې یې په ښکاره توګه دښمنۍ کوله، اردوغان لومړی وزیر کړ. همغه مهال یې درک کړه چې د خلکو دغه پاک احساسات د هغه تخم د شیندلو لپاره ښه حاصل ورکوونکې خاوره ده چې په واسطه یې اردوغان حکومت ته رسیږي او ثابت پاتې کېږي. امریکا اردوغان ته سپارښتنه وکړه چې خپل اسلامي احساسات څرګند کړي، څو د هغه په واسطه بریالی شي او خلک پرې د اسلامي حزب د رییس په توګ راټول شي! که څه هم پوهیږو چې د هغه حزب سیکولر دی، هغه څه یې په لاس راوړل کوم چې امریکا غوښتل او هغه د اردوغان لومړی وزیر کېدل و. خو بیا یې هم پر وړاندې لویه ستونزه راپورته شوه، هغه دا چې د ترکیې اردو د کمالیستانو په لاس کې وه، هغوی د انګلیس مزدوران وو او انګلیس ترکیې ته ځانګړې پاملرنه کوله او هره ګړۍ دا شونې وه چې د اردوغان پر وړاندې راپورته شي.
په همغه مهال د امریکا استخباراتو د ترکیې په یو شمېر بېلابېلو ښارونو کې په لویه کچه چاودنې وکړې، څو کمالیستان د تروریزم پر وړاندې د مبارزې په پلمه اړ کړي چې د تروریزم پر وړاندې د مبارزې ځواکونه ومني؛ دا ځواکونه امریکایي وو، چې وژونکې وسلې یې درلودې. امریکا دغه ځواکونه اردوغان ته په واک کې ورکړل، چې دا پر اردو باندې د هغه د واکمنېدو لپاره لومړنی ګام و او امریکا په هر ځل چاودنو سره د دغو ځواکونو شمېر ډېراوه. د څو کلونو په تېرېدو سره هغه امنیتي ځواکونه چې د اردوغان په واک کې وو، له اردو سره مساوي شول یا لږ تر لږه له اردو څخه یې د اردوغان پر وړاندې د انقلاب ځواک اخیستی و او «د اردو لپاره د ترکیې نظامي عالي شورا» د قانون پر اساس یې په پوره چل سره د اردو قوماندانان تقاعد ته اړ کړل او پر ځای یې خپل پلویان یا هغه کمالیستان وګومارل چې له ده سره یې ستونزه نه درلوده او په دې ترتیب امریکا خپل مزدور اردوغان په دې بریالی کړ چې د اردو ټغر د کمالیستانو له پښو ور ټول کړي.
دا روښانه ده چې انګلیس او مزدوران یې په هر هېواد کې دا جرأت نه لري چې په څرګند ډول د امریکا او د هغې د مزدورانو پر وړاندې راپورته شي، دا کار په پټه کوي او دا د هغه ناکامه انقلاب دلیل دی چې د ترکیې لوړ رتبه کمالیست افسرانو په ۲۰۱۶م کال کې د ترکیې د نظامې عالي شورا له ناستې څخه یوه میاشت وړاندې چې د یو شمېر افسرانو د تقاعد په موخه جوړه شوې وه، وکړ او دغه تقاعد یې د ځان لپاره د اردوغان او امریکا له لوري لویه قانوني ضربه بلله. نو انقلاب ته یې لاس کړ او دغه انقلاب د دوی نیول او له دوی څخه د اردو پاکول توجیه کړل.
په دې اساس ښکاري چې په ترکیه کې د واک پر سر جګړه یوه نړیواله جګړه ده، چې یوه لوري ته یې امریکا او اردوغان او بل لوري ته یې انګلیس او کمالیستان دي. خو بیا هم ټول د هغه اساسي قانون پر اساس چې د خلافت د ړنګېدو پر مهال تصویب شو، د ترکیې په جمهوریت، سیکولریزم، د مصطفی کمال په یهودي اساساتو، د سیکولریزم په ساتلو، د سیاسي اسلام پر وړاندې په مبارزه او په ترکیه کې خلافت ته د ورګرځېدو په مخنیوي کې سره همغږي دي.
د اردوغان لخوا د خلافت د طرحې رد او پر وړاندې یې مبارزه، خپله د هغه پر سیکولریتوب غوڅ دلیل دی:
اردوغان د ترکیې د اردو په اړه وایي: «دا هغه سپېڅلې اردو ده چې زموږ له دین څخه ساتنه کوي.» کله چې د ترکیې اردو دغه صفت په ځان کې لري او د اردوغان په واک کې ده او د «اردوغان د پلویانو په خبره» د سیکولر کمالیستانو په لاس کې نه ده او سره له دې چې خلک له سیکولر نظام څخه بده وړي او د خلافت غوښتونکي دي او اردو هم د اردوغان په خبره له دین څخه ساتنه کوي، نو اردوغان ولې خلافت نه اعلانوي او د سیکولریزم نظام ته د پای ټکی نه ږدي؟! خو دا خپله د یو حقیقت ښکارندویي کوي، چې هغه پر سیکولریزم د اردوغان ایمان او په ترکیه کې د سیکولریستي حکومت د پلي کولو او دوام لپاره د هغه هڅې دي. که په خپله ادعا کې رښتینی وي، په هغه ډول چې پلویان یې فکر کوي چې دی په تدریجي ډول مخ پر وړاندې ځي تردې چې اسلامي حکومت تاسیس کړي، دی وروستي پړاو ته رسېدلی؛ خلک او اردو له ځان سره لري او کله چې خلک یوازې د ځینو اسلامي احساساتو په څرګندولو سره له ده څخه ملاتړ کوي، نو څنګه به وي که دی خلافت تاسیس کړي او پر اسلام حکم وکړي؟ هغه مهال به ټول اسلامي امت د ده پر شاوخوا راټول شي او نور حکومتونه به ټول له منځه لاړ شي او هغه وخت امریکا، روسیه او اروپا له دې وېرې چې خپل حکومتونه یې له منځه لاړ نشي، د مزدورو حکومتونو د ړنګېدو په اساسي شېبو کې هېڅ نشي کولی.
هغه تریخ حقیقت چې موږ ټول یې باید ومنو دا دی، چې اردوغان نه یوازې په پوره معنا سیکولر دی، بلکې په ترکیه کې لومړی درجه سیکولریست دی او د اردوغان په واسطه د اسلامي حکومت راتلل، هغه سراب دی چې هېڅکله به په حقیقت بدل نشي.
تردې ناوړه دا ده چې اردوغان د خلافت د دعوتګرانو پر وړاندې داسې مبارزه کوي، چې هغوی هېڅ مادي عمل نه دی کړی، بلکې د فکر او سیاست له لارې خلک خلافت ته رابولي، چې هېڅ مادي عمل له ځان سره نه لري. د اردوغان محکمو د حزب التحریر شبابو ته سختې جزاوې ټاکلې، لکه څو کاله وړاندې یې چې ۴۹ تنه په ۱۱۷ کاله بند محکوم کړل او یو کال وړاندې یې د حزب پخوانی رسمي ویاند «یلماز شیلیک» په ۱۵ کاله بند محکوم کړ. که اردوغان د ده د پلویانو په خبره د خلافت غوښتونکی وی، نه یوازې دا چې د خلافت د دعوتګرو پر وړاندې نه جنګېدلو، بلکې د هغوی له شتون څخه به خوشحاله و. که هر څو یې د دعوت په لار کې د هغوی له اسلوبو سره ځینې اسلوب توپیر لري، خو بیا هم موخه یوه ده او هغه د خلافت تاسیس دی.
له هغه وروسته چې کمالیستانو د سیکولریزم ناوړه څېره بربنډه کړه، نو د ترکیې مسلمانان له ډېرو کلونو راهیسې له سیکولریزم څخه متنفر وو. هغه اسلامي احساسات چې اردوغان یې له ځانه ښيي په اصل کې یوازې هغه نقاب دی چې خپله ناوړه سیکولریستي څېره پرې پټوي، څو د خلکو په نظر ښه ښکاره شي. په اسلامي خاورو کې د سیکولریزم پلي کول د شر د دروازې د پرانیستلو په مانا دي، چې په اصل کې د غم، ستونزو او ناورینونو هغه لامل ګرځېدلی چې مسلمانان یې له پښو غورځولي دي.
له حاکم اردوغان سره د فرد اردوغان یوځای کول:
ډېر شمېر مسلمانان چې په سر کې یې د اردوغان پلویان دي، د فرد مکلفیتونه یې د حاکم له مکلفیتونو سره ګډ کړي دي. اردوغان د فرد په توګه، په دې حالت کې له ده څخه د یوه مسلمان فرد په څېر تمه کېږي چې خپل اړوند شرعي احکام د یو فرد په توګه ترسره کړي او د ده د فردي عملونو ترسره کول په دې مانا نه دي چې دی پر اسلام حکم کوي یا دا چې نظام یې «اسلامي» دی؛ بلکې هغه څه چې دغه ځانګړتیاوې ده ته وربښي دا دي: اردوغان یو حاکم دی، چې اسلام باید د دولت او ټولنې په ټولو چارو یعنې د ژوند په ټولو نظامونو لکه د حکومتولۍ، اقتصادي، سیاسي، ښوونې او روزنې، قضایي، بهرني سیاست او ... نظامونو کې د نظام په توګه په پام کې ونیسي.
درېیم: د اردوغان پلویان او تدریج
له اردوغان څخه مو هېڅ وخت نه دي اورېدلي چې غواړي له ټاکلي مهال وروسته د سیکولریزم له منځه پر اسلام حکم کوي؛ بلکې برعکس، دی دا مني چې سیکولر دی، د ځان او حزب په سیکولریت او په ترکیه کې له سیکولریزم څخه په ملاتړ، ویاړي او یوازې پلویان یې په دې باور دي چې په هوښیارۍ او چوپتیا سره په تدریجي ډول هڅه کوي، څو پر اسلام حکم وکړي. یو شمېر خلک دا ډول څرګندونې د ناپوهۍ او یو شمېر یې د رذالت او تعصب له مخې کوي، ځکه دوی له کلونو راهیسې خلکو ته دا دروغ وایي او تدریجول د پېچلي او ژور حکومتي جوړښت چې له کمالیست سیکولرانو څخه ورته په میراث پاتې دی او همدارنګه په ترکیه کې د یو شمېر نژادنو د شتون په خاطر توجیه کوي. دوی نه پوهېږي چې سیکولریزم د نژادونو په ډېرښت سره د ستونزو زیاتوالي ته زمینه برابروي، ځکه د سیکولر مدني حکومت اساسي قانون د خلکو لخوا جوړیږي او په جوړولو کې یې ټول ګډون کوي او هر نژاد غواړي د هغه په رامنځته کولو او منلو کې خپله ځانګړې ونډه قوي کړي او دغه مسله د دوی ستونزې ډېرې او پېچلې کوي، تردې چې فدرالي نظام غواړي او وروسته په کوچنیو هېوادونو وېشل کېږي.
دا ټول په داسې حال کې دي چې اسلام بېلابېل قومونه او نژادونه تر کنټرول لاندې راوستل، چې له دې سره ټول یو واحد امت او له نورو خلکو څخه بېل شول. همدارنګه د اسلام اساسي قانون ښايي یو مسلمان عالم جوړ کړي چې د استنباط توان ولري او نور علماء پر هغه د قوي دلیل پر اساس کتنه کوي او د اساسي قانون په جوړلو کې کومه ستونزه نشته، ځکه عالم او مجتهد یې له قران او حدیث څخه استنباط کوي.
دلته په دعوت او د حکم په پلي کولو کې هم تدریج سره ګډ شوی، ځکه په دعوت کې تدریج ممکن دی، خو د حکم په پلي کولو کې ناممکن دی او هېڅ د تدریج نوم نشو پرې ایښودلی؛ د مثال په ډول: د «سود» په حکم کې تدریج په دې معنا دی چې د ګټې اندازه له ۱۲ سلنې څخه ۸ سلنې ته راټیټه شي او له څو کلونو تېریدو وروسته ۲ سلنې ته راټیټه شي، ورپسې څو کلونه وروسته صفر ته راښکته شي. د سود په حکم کې له تدریج څخه همدا موخه ده او که ځیر شو هغه اندزاه کمښت چې اندازه یې له ۱۲ سلنې څخه ۲ سلنې ته را ټیټه شوې، بیا هم پکې د سود حکم شته او بدلون یې نه دی کړی او د اندازې بدلون یې نه حلالوي. څوک چې د ۱۲ سلنې په اندازه سود وخوري او توبه ونه کړي، په جهنم کې به وي او دا د هغه کس لپاره هم دی چې ۸، ۲ او ۱ سلنه سود خوري او کله یې چې اندازه صفر ته ورسېده، نور یې په کار کې سود نشته او شرعي حکم یې، چې حراموالی دی، عملي شوی. د شرعي احکامو په پلي کولو کې تدریج له دروغو پرته بل څه نه دي او زموږ پر وړاندې دوه حالته دي یعنې د شرعي احکامو او غیر شرعي احکامو پلي کول.
څلورم: ترکیه له ۲۰۱۲ څخه وړاندې او وروسته
یو شمېر کسان د دغه استدلال هڅه کوي چې د ترکیې حالت له ۲۰۱۲ څخه وروسته ښه شوې، په ځانګړې توګه کله چې اردوغان له لومړي وزیرتوب څخه وروسته ولسمشر شو؛ خو حقیقت دا دی چې په دواړو دورو کې قدرت له اردوغان سره و. د «عبدالله ګل» د ولسمشرۍ د دورې پر مهال دی یوازې څېره وه او قدرت له اردوغان سره و. عبدالله ګل د اردوغان په حکومت کې د بهرنیو چارو وزیر و او اردوغان د «عدالت او پراختیا» حزب د استازي په توګه وګوماره.
په چټکې پرتلنې سره، له ۲۰۱۲م کال څخه وروسته د ترکیې اقتصاد پرمختګ وکړ، خو بل خوا د ترکیې پورونه ډېر او په داخلي پورونو بدل شوي دي. ترکیه داسې ښکاري لکه هېڅ پور چې پرې نه وي او که چېرې شرکتونه په ځانګړې توګه امریکایي شرکتونه خپل پورونه واخلي، د ترکیې نظام به سقوط وکړي یا به هم له سخت ناورین سره مخ شي.
اردوغان له ۲۰۲۳م کال څخه وروسته:
د اردوغان پلویان غواړي داسې لیدلوری خپور کړي چې ترکیه به له ۲۰۲۳م کال یعنې د لوزان د پرېکړه لیک (هغه پرېکړه لیک چې ترکیې ته له سترو هېوادونو سره د سیالۍ اجازه نه ورکوي) له پای ته رسېدو وروسته په چټکۍ سره سرته راشي او له لویو هېوادنو سره به سیالي وکړي. دا ډله خلک نه پوهېږي، د انګلیس له ولکې وروسته ترکیه اوسمهال د امریکا په واک کې ده او په داسې سخت ځنځیر یې تړلې چې ځان ترې ازادولی نشي؛ چې له ډلې یې یو هم له ناټو سره د ترکیې تړل، همدارنګه په ترکیه کې د انجرلیک په شمول د نظامي اډو جوړول دي، هغه اډه چې امریکا پکې ۹۰ دانې هستوي سرګلولې لري، هغه کړنه چې امریکا یې په اړه په ترکیه کې هوډ نیسي، نه اردوغان.
د اردوغان وروستۍ لاسته راوړنې چې پلویان یې په اړه هېڅ نه وایي:
اردوغان لاسته راوړنې هم لري، چې پلویان یې په اړه خبرې نه کوي او هغه هم په دوو دلیلونو؛ یا دا چې د دغو لاسته راوړنو په اړه خبر نه دي او یا ورباندې سترګې پټوي؛ ځکه دوی ته کوچنۍ ښکاري او فکر کوي چې په اړه یې خبرې کول ګټه نه لري. له دغو لاسته راوړنو څخه ځینې یې په لاندې ډول دي:
۱ـ بربنډ سواحل او د فحشا مرکزونه:
د فحشا مرکزونه چې د ترکیې د مسلمانانو د فساد لامل شوي له اردوغان وړاندې هم وو، خو د اردوغان د حکومت پر مهال ډېر شوي دي. یوې ښځې چې دلته یو مرکز لري، د ولسمشري په تېرو ټاکنو کې د اردوغان په لارموندنې سره خوشاله وه، ویل یې: «اردوغان ته مې ځکه رایه ورکړه چې سوداګرۍ مې د هغه د حکومت پرمهال پرمختګ کړی دی!»
د ده په اړه ځینې راپورونه وایي، چې په ترکیه کې د فحشا مرکزونه د نړۍ په کچه له سترو عایداتي مرکزونو څخه ګڼل کېږي؛ په دې اساس په وروستیو کلونو کې د ترکیې د اقتصاد وده کومه د حیرانتیا وړ خبره نه ده.
خو اردوغان په ۲۰۰۹م کال کې د «اژه» د سیند د بربنډو سواحلو پرانیسته بنده کړه او د دې څنګ د حیرانتیا وړ خبره وه چې داسې سواحل دې د «فاتح»، «قانوني» او «عبدالحمید» په خاوره کې وي، که څه هم چې دا معلومات سل سلنه رښتیا دي. کله چې د دې مسلې پر وړاندې عامه افکار په غوصه شول، اردوغان د «عفاف» په نامه د سیند غاړه جوړه کړه.
۲ـ د هغه اور مړه کول چې یهودي دولت یې پر سر اخیستی و:
په ۲۰۱۶م کال کې کله چې هغه پراخه اور د یهودي دولت لمنه نیولې وه، د اماراتو په شمول ډېری هېوادونو د یهودي دولت مرستې ته ورودانګل، خو دغه هېوادونه د اور په مړه کولو کې پاتې راغلل او اردوغان د دغې مهمې مسلې لپاره د قوي هوډ لپاره لستوڼي بډ وهل او هغه یې مړ کړ او د فلسطین غصبوونکي یهودي دولت یې وژغوره، چې له ۷۰ کلونو راپه دې خوا د مسلمانانو وینې تویوي! خو کله چې روسیې په سوریه کې د شرقي غوطې په شمول په ډېری سیمو اور بل کړ، اردوغان د هغو د ساتنې لپاره هېڅ ونه کړل. د یاد هېواد خلک بې ځایه شول او تراوسه له خپل مجرم دوست (پوتین) سره داسې لیدنه کوي، ته به وایې چې د مسلمانانو یو څاڅکی وینه یې هم نه ده تویې کړې!
۳ـ د اردوغان او ایران تر منځ د دوستانه اړیکو چټکتیا:
د استعماري هېوادونو له ډلې امریکا او انګلیس د مسلمانانو ترمنځ اور ته لمن وهي او هغه ته یې ملي او ډله ییزې جامې وراغوستې دي؛ ایران د «شعیه»، سعودي او ترکیې د «اهل سنت» جامې اغوستې دي او په عراق، سوریه او یمن کې د ډله ییز بدل اخیستنې په پایله کې د وینو ویالې روانې شوې.
سره له دې چې په یمن کې ایران له «حوثيانو» څخه او ترکیې د ائتلاف له ځواکونو څخه ملاتړ ښودلی، خو تر اوسه له جګړې یوه میاشت نه وه تېره شوې چې اردوغان له ایران څخه لیدنه وکړه، هغه یې تاریخي وبلله او له «روحاني» سره یې څو توافق لیکونه امضا کړل. د دوی ترمنځ اړیکې ښې وي، خو پیروانو یې د سوریې او یمن په لیکو کې یو او بل وژل او ورپسې د پوتین، روحاني او اردوغان ترمنځ د درې اړخیزې همغږۍ پیغام د سوریې د مسلمانانو عام وژنه وه.
۴ـ د خبرو له لارې د سوریې د انقلابیانو د سنګرونو تسلیمول:
له هغې وروسته چې امریکا، روسیه، ایران او د هغه ملېشې او د سوریې نظام په ستونزو کې راګیر شول، د اردوغان ژغورونکی رول پیل شو او ویې ښوده چې له انقلابیونو سره جوړ دی! کله چې امریکا ورته امر وکړ چې د انقلابیانو د بې لارې کولو لپاره خپل رول ولوبوي، اردوغان د روسیې او ایران په همغږۍ د «فرات سپر» او د «زیتون څانګه» په څېر خیالي جګړې رامنځته کړې، د دې لپاره چې انقلابي ډلې له هغو سیمو په شا کړي چې نظام یې هلته له تباهۍ سره مخ کړی و، څو نظام په ارامۍ سره ساه وباسي او وروسته سیمې یو پر بل پسې ونیسي.
اردوغان مجرم بشار ته په اوربندونو او خبرو سره داسې لاسته راوړنې درلودې، چې بشار پکې د هغې جګړې له لارې چې ایران، روسیې او وروسته یې امریکا ملاتړ کاوه پاتې راغی. منافق اردوغان حلب، ختیځه غوطه او ختیځ ادلب بېرته نظام ته په لاس ورکړل او نن ورځ مجرم نظام د سوریې په جنوب درعا کې چیغې وهي او د اردوغان له ملاتړ وړاندې حتا د دمشق په ساتلو کې هم پاتې راغلی و!
۵ـ اردوغان داسې قانون جوړ کړ چې د همجنس بازانو د ازادۍ ضمانت کوي.
۶ـ د ناټو د تړون په چوکاټ کې د افغانستان د مسلمانانو په وژلو کې د اردوغان ګډون.
دا اردوغان دی چې یوه ډله مسلمانانو په هغه پورې زړه تړلی دی!
لنډه دا چې اردوغان د امریکا مزدور، له روسیې سره تړون کوونکی، د یهودي دولت ملګری، د شام او افغانستان د مسلمانانو قاتل، حتا په ترکیه کې لومړی درجه سیکولر کس او د اسلام او مسلمانانو خاین دی. د اسلامي امت لپاره اړینه ده څو دی وپېژني او د اردوغان د نظام په شمول د ټولو نظامونو د له منځه وړلو لپاره له حزب التحریر سره یو ځای کار وکړي او د نبوت پر منهج دویم راشده خلافت تاسیس کړي، چې د مسلمانانو لپاره د عزت او نهضت یوازینۍ لاره ده. هغه خلافت چې د فلسطین مبارکه خاوره او د مسلمانانو نورې خاورې ازادې کړي او امت ته تر ټولو غوره موقف چې د نورو انسانانو د ګټې لپاره دی یو ځل بیا ورکړي.
لیکوال: استاد شریف شرادي
ژباړن: منصور دریځ
(ژباړه)
د دویمې نړیوالې جګړې پر مهال امریکا د اروپایي ټولنې غړو هېوادونو ملاتړ کاوه او د پاشل کېدو او تیتېدو مخه یې نیوله؛ هېڅکله یې نه غوښتل چې وزرونه یې پرې شي. له دویمې نړیوالې جګړې وروسته یې د دغې ټولنې د پاتې شونو تضمین وکړ او د دې لپاره چې اروپا یو ځل بیا پر خپله لاره ولاړه شي، ملاتړ یې کاوه. کله چې دغه ټولنه وپاشل شوه او نوره اروپایي ټولنه نه ګڼل کېده، په ځانګړي ډول هغه وخت چې انګلستان او فرانسه چې له دویمې نړیوالې جګړې تنګ شول او ډېر زیانونه یې ولیدل؛ له اروپایي ټولنې بېرون شول او امریکا هغه وخت په نړۍ کې په لومړي دولت بدله شوه. امریکا مخکني حالت ته د اروپا بیرته ګرځېدل پر غاړه واخیستل. د دغې پروژې په سر کې داسې مارشال و چې امریکایي له اقتصادي کړکېچ څخه ژغورلې وه.
له هغو اقداماتو څخه د امریکا موخه دا وه چې اروپا پیاوړې کړي او د شوروي اتحاد پر وړاندې ترې ګټه واخلي. ځکه په هغه وخت کې د شوروي ستوری ځلېده او په قدرت بدل شوی و، چې هغه ته په کمه سترګه نه شوی کتل کېدای او د امریکا لپاره یو ګواښ بلل کېده؛ په ځانګړي ډول دا چې شوروي په هغه وخت کې ایډیولوژي هم درلوده. همدانګه امریکا د اروپا او غړو هېوادونو د پیاوړي کېدو هڅې وکړې؛ خو د اروپایي ټولنې او غړو هېوداونو په اړه یې د امریکا په سیاست کې د اوباما د سیاست له پیل څخه ځینې بدلونونه لیدل کېږي: امریکا نوره د اروپايي ټولنې شتون نه غواړي، ولو که د یو نوم په کچه هم وي. په ډېرو بیانیو کې په دې اړه په څرګند ډول لیدل کېږي چې د اروپايي ټولنې له تیت او پاشل کېدو ملاتړ کوي، څنګه چې له اروپايي ټولنې څخه د انګلیس د وتلو په اړه د ټرامپ خوشالي له هېچا پټه نه ده؛ بلکې له اروپايي دولتونو په ځانګړي ډول له المان او فرانسې څخه غواړي چې له اروپايي اتحاديې څخه بېرون شي.
کلونه کېږي چې امریکا د اروپايي ټولنې د قدرتونو په توازن کې په ځانګړي ډول د المان او فرانسې په منځ د هر ډول بې نظمۍ مخه نیسي؛ حتی له اروپايي ټولنې څخه د انګلیس له وتلو وروسته. که امریکا په نړیوالو جګړو کې لاس درلود، یوازې د دې موخې لپاره و چې پر نورو غړو دولتونو د اروپايي ټولنې د غړو دولتونو د واکمنۍ مخه ونیسي. هر کله چې امریکا د المان د کمزوري کېدو هڅې کولې، دغه کمزري کېدل په دې کچه نه و چې فرانسه له پښو وغورځوي. د انګلس او فرانسې پر وړاندې د امریکا سیاست کله چې د دغو دوو دولتونو اروپايي ټولنه رهبرۍ کوله، همدارنګه و. له دویمې نړیوالې جګړې وروسته د مارشال د پروژې له وخته او پر المان د بندیزونو لګېدل، په ځانګړي ډول د نظامي صنایعو، شرکتونو، بانکونو، امریکایي موسیسو او د اروپا په خیتځ او لودیځ کې د امریکا د نظامي اډوو په اړه اشغال کړی دی او په اروپا کې ډېری لوی شرکتونه اوس هلته فعالیت کوي؛ امریکا هلته برخه پکې لري. د الکترونیاتو په برخه کې امریکا بشپړ واک لري. امریکایي شرکتونه، لکه ګوګل، فیسبوک او اپل د اروپا ټول بازارونه په لاس کې لري. د نفتو د صنعت په برخه کې د اروپا لویه برخه نفت د شیفرون امریکایي شرکت تر کنټرول لاندې دي.
هغه کمزوري چې په اروپایي ټولنه کې لیدل کېږي، د هغه وروستي کړکېچ په مرسته چې له اټومي هوکړې څخه د امریکا د وتلو په پایله کې د ایران او امریکا تر منځ پېښه شوې، ښکاره شوه. همداچې امریکا د بېرون کېدو ګواښ وکړ، المان او فرانسه له سختې حیرانیتا سره مخ شول؛ تر دې د فرانسې ولسمشر یې اړ کړ چې د امریکا لمنې ته لاس واچوي او له هغه څخه وغواړي چې له تړون څخه ونه وځي؛ خو امریکا غوښتل هغو اروپايي شرکتونو ته زیان ورسوي چې له دغې هوکړې یې ګټه تر لاسه کوله. المان او فرانسې هغه لس میلیاردي تړونه چې له ایران سره یې درلودل، دغو تړونونو ته یې هېڅ پام ونه کړ. د ایران له بازار څخه یې د دغو شرکتونو وتلو ته ضرب الاجل وټاکه او د نه وتلو په صورت کې یې د بېرحمه بندیزونهو ګواښ ورته وکړ؛ هغه داسې چې المان او فرانسه یې داسې سره تیت کړل چې هېڅ مخینه یې نه درولوده.
خو دویم کړکېچ چې امریکا اروپا ته د زیان رسېدو لپاره رامنځته کړ، هغه بې شمېره ګمرکي مالیې دي چې د فولادو، المونیمو او پر نورو وارداتو یې ولګولې. پر دې سربیره چې دا ډول مالیې د سوداګرۍ د نړیوال سازمان له قوانینو سره په ټکر کې وې. د دغو قوانینو پر بنسټ د سازمان غړي دولتونه له هېڅ ډول مالیو لګولو پرته پخپل منځ کې سوداګریزې معاملې لري، خو امریکا د دغو ټولو قوانینو پر وړاندې دیوال کېښود. امریکا خپل کورنی صنعت پراخه کړ او د خپلې کورنۍ سوداګرۍ د ودې لوړېدل یې پیل کړل. دغه بندیزونه یې پر چین او مګزیک تر بندیزونو وروسته هم ولګول او اروپا په ځانګړي ډول المان او فرانسې د سوداګري نړیوال سازمان ته تر مراجعې پرته نور هېڅ په وسه نه وو.
پر دې سربېره چې اروپا ته د یوې اتحادیې په سترګه کتل کېږي، په حقیقت کې یوه ورځ هم متحده نه ده او واحد او نړیوال سیاست نه لري. تل د انګلیس ګټې له المان او فرانسې سره توپیر لري. هېڅ وخت اروپایي ټولنه پارلمان او اروپايي محکمه یو رښتینی او همغږی نړیوال سیاست نه لري. کله چې المان د سیاست له پلوه څنډې ته شو، یوازې یې د اقتصاد په برخه کې رول لیدل کېږي. په همدغه ترتیب فرانسه هم سیاسي تمرینونه نه لري، هر کله چې کوم سیاسي ګام پورته کړي، سیاست یې له هېچا پټ نه وي او امریکا ته یې د پایلو له منځه وړل ډېر اسانه دي. انګلیس هم د خپل تاریخي ځای په له لاسه ورکولو سره دې ته غاړه اېښې ده چې له امریکا سره ملګری شي او د هغې په ژوند کې ورسره شریک شي.
انګلیس که څه هم د خپلو مزدورانو په واسطه پیاوړی دی، خو په دې کچه نه دی چې د امریکا پر وړاندې ودرېږي. امریکا د انګلیس مزدور دولتونه یو پر بل پسې لکه مصر او عراق ترې واخیستل او د یمن او لیبیا د تر لاسه کولو هڅې کوي. دا په داسې حال کې ده چې انګلیس له دې وروسته د اروپايي ټولنې غړی هېواد نه بلل کېږي. پر دې سربېره چې ایټالیا د خپلو کورنیو تولیداتو په دلیل چې یونیم ټریلیون ډالر دي، د نړۍ درېیم اقتصادي هېواد بلل کېږي، خو بیاهم له اقتصادي او سیاسي کړکېچ څخه ځورېږي، د اروپا تر ټولو ښه اقتصاد (المان) یې هم ژغورلی نه شي. څه چې له یونان سره وشول او که ایټالیا بیاهم د مفلسۍ اعلان وکړي، دغه لویه وچه هم په غم اخته کېږي، چې المان یې هم پر وړاندې د درېدو وس نه لري.
امریکا له وړاندې پلان شوی او عملي هوډ د اروپایي ټولنې د پاشل کېدو لپاره نه دی نیولی. امریکا په اروپا کې داسې څه نه شي پیدا کولی چې په اړه یې اندېښنه وکړي او تل یې د اورپایي ټولنې دولتونو د پاشل کېدو مخنیوی کړی دی؛ که څه هم د ټرامپ ادارې په ډېرو مواردو کې دا څرګنده کړې چې امریکا له اروپایې دولتونو سره شخصي اړیکو ته لومړیتوب ورکوي. د امریکا د سوداګرۍ وزیر د ایران له کړکېچ او ګمرکي مالیو وروسته وایي: «امریکا له اروپايي دولتونوسره نېغو او شخصي اړیکو ته لومړیتوب ورکوي.» بلخوا فرانسه هم داسې ښيي چې په شخصي ډول له امریکا سره خبرو ته چمتو ده؛ ولو که د المان پر خلاف هم وي او په همدغه ترتیب سره غواړي چې د انګلس په رکاب کې پېښې کېږدي او له امریکا سره ملګرې شي. که امریکا پر دې بریالۍ شي چې فرانسه هم د انګلیس په مسیر برابره کړي، په دغه صورت کې یې اروپايي ټولنه پاشلې، ولو که د اروپايي ټولنې شکلیات پر ځای پاتې شي.
هغه پوښتنه چې اونۍ او یا راتلونکې میاشتې به یې ځواب کړي، دا ده چې ایا اروپا پر دې توانېدلی شي چې تازه نفس واخلي او یا دا چې امریکا یې منزوي کوي او د اروپايي دولتونو خوړل او تېرول پیلوي، پرته له دې نور دولتونه شک وکړي؛ چې همداسې ورځ به پر دوی هم راشي.
لیکوال: استاد ابو المعتز بالله الاشقر
ژباړه: بهیر «ویاړ»