Haber-Yorum

ABD SEأ‡ؤ°MLERؤ° SONRASI AMERؤ°KA TأœRKؤ°YE ؤ°Lؤ°إ‍Kؤ°LERؤ°Nؤ°N GELECEؤ‍ؤ°

HABER:

ABD'de 3 Kasؤ±m'da yapؤ±lan 59. baإںkanlؤ±k seأ§imlerini Demokrat aday Joe Biden'ؤ±n kazandؤ±ؤںؤ± bildirildi. Amerikan Associated Press (AP) haber ajansؤ±nؤ±n bildirdiؤںine gأ¶re Biden oylarؤ±n yأ¼zde 49,6'sؤ±nؤ± alarak eyaletteki 20 delegeyi hanesine yazdؤ±rdؤ±. Bأ¶ylece, 253 olan delege sayؤ±sؤ±nؤ± 273'e أ§ؤ±karan Biden, ABD'nin seأ§ilmiإں baإںkanؤ± oldu. (AA)

YORUM:

Bilindiؤںi أ¼zere Kasؤ±m ayؤ± iأ§erisinde yapؤ±lan Amerikan baإںkanlؤ±k seأ§imleri bugأ¼ne kadar alؤ±إںؤ±lagelmiإںin أ¶tesinde أ§ok fazlasؤ±yla tartؤ±إںؤ±ldؤ±. Trump seأ§imler أ¶ncesinde, hile yapؤ±lacaؤںؤ±nؤ± أ¶zellikle de posta ile kullanؤ±lan oylarda bأ¶ylesi bir durumun meydana geleceؤںini ve konuyu yargؤ±ya taإںؤ±yacaؤںؤ±nؤ± sأ¶ylemiإںti. Ancak netice itibariyle seأ§imleri Biden’in kazandؤ±ؤںؤ± kesinleإںti ve Trump istemeyerek de olsa bunu kabul etti.

Fakat seأ§imlerden أ¶nceki aylarda Tأ¼rkiye medyasؤ±nda Trump yأ¶nأ¼nde bir eؤںilim vardؤ± ve أ¶zellikle de medyadaki yorumcular Tأ¼rkiye aleyhindeki aأ§ؤ±klamalarؤ± nedeniyle sأ¼rekli olarak Biden’i eleإںtirdiler. Biden’in seأ§imleri kazanmasؤ± halinde Tأ¼rkiye’yi zor gأ¼nler beklediؤںi anlamؤ±nda yorumlar yaptؤ±lar. Ancak ne gariptir ki seأ§imlerin أ¼zerinden birkaأ§ gأ¼n geأ§tikten sonra Biden’in kazanacaؤںؤ±nؤ± gأ¶steren veriler gelmeye baإںlayؤ±nca aؤںؤ±z deؤںiإںtirmeye baإںladؤ±lar. Daha أ¶nce Biden aleyhinde yapؤ±lan deؤںerlendirmeler daha ؤ±lؤ±mlؤ± bir hal aldؤ±. Biden’in baإںkanlؤ±ؤںؤ± dأ¶neminde Tأ¼rkiye-Amerika iliإںkilerinin Trump dأ¶neminden farklؤ± olmayacaؤںؤ±nؤ± ifade etmeye baإںladؤ±lar.

Gerek Amerika-Tأ¼rkiye iliإںkileri ile ilgili olsun gerekse genel anlamda Amerika’nؤ±n dؤ±إں siyaseti hakkؤ±nda bilinmesi gereken bazؤ± hususlar vardؤ±r. Genel olarak bunlarؤ±n إںu إںekilde أ¶zetlenmesi mأ¼mkأ¼ndأ¼r.

1-              Amerika baإںta olmak أ¼zere sأ¶mأ¼rgeci أ¼lkelerin tأ¼mأ¼nأ¼n iأ§ ve dؤ±إں siyasetleri أ¶zellikle de dؤ±إں siyasetleri tأ¼mأ¼yle أ§ؤ±karlar esasؤ± أ¼zerine kuruludur. Genel ilke olarak أ¶zellikle dؤ±إں siyaset tأ¼mأ¼yle أ§ؤ±karlar esasؤ± أ¼zerine kuruludur. Bu nedenle dؤ±إں siyaset baإںkanlarؤ±n deؤںiإںmesi ile deؤںiإںmez. Sadece ve sadece dؤ±إں siyasette gأ¼dأ¼len maslahatؤ±n deؤںiإںmesine ya da أ§ؤ±karlar arasؤ±nda dikkate alؤ±nan أ¶nceliklere gأ¶re deؤںiإںiklik gأ¶sterir.

2-              Amerika’da siyaset, sadece baإںkan ya da Beyaz Saray tarafؤ±ndan belirlenmez. Amerikan siyasetini belirleyen birtakؤ±m kurumlar bulunmaktadؤ±r. Pentagon, Beyaz Saray, Senato ve dأ¼إںأ¼nce kuruluإںlarؤ± Amerikan siyasetinin belirlenmesinde etkili olan kurumlardؤ±r. Bu nedenledir ki Amerika’nؤ±n Tأ¼rkiye’ye yأ¶nelik dؤ±إں politikasؤ± ilkesel olarak Obama’nؤ±n gأ¶rev sأ¼resinin bitmesinin ardؤ±ndan gelen Trump dأ¶neminde deؤںiإںmediؤںi gibi, Trump’ؤ±n gitmesinin ardؤ±ndan gelen Biden dأ¶neminde de deؤںiإںmeyecektir. Deؤںiإںen tek إںey yalnؤ±zca Amerika’nؤ±n أ§ؤ±karlarؤ± olacaktؤ±r. Amerika’daki karar alؤ±cؤ± kurumlarؤ±n dؤ±إں politikadaki أ¶ncelikleri belirleyici olacaktؤ±r.

3-              Bu أ§erأ§eveden meseleyi ele aldؤ±ؤںؤ±mؤ±zda أ¶zellikle Erdoؤںan-Amerika iliإںkileri dؤ±إں politikada da etkisini gأ¶sterecektir. Zira Cumhurbaإںkanؤ± Erdoؤںan’ؤ±n son Amerika ziyareti أ¶ncesinde 29 Ekim 2019 tarihinde Amerikan Temsilciler Meclisinde Tأ¼rkiye’ye yaptؤ±rؤ±m yapؤ±lmasؤ±nؤ± أ¶ngأ¶ren yasa tasarؤ±sؤ± 16’ya karإںؤ± 403 oyla kabul edilmiإںti. “16 maddelik tasarؤ±da, Cumhurbaإںkanؤ± Recep Tayyip Erdoؤںan'ؤ±n mal varlؤ±ؤںؤ±nؤ±n da araإںtؤ±rؤ±lmasؤ± isteniyorâ€‌ (^{https://www.bbc.com/turkce/haberler-dunya-50757514}) Ancak ziyaret أ¶ncesi temsilciler meclisinde alؤ±nan yaptؤ±rؤ±m kararlarؤ± yeterli olmamؤ±إں, ziyaret sonrasؤ±nda 11 Aralؤ±k 2019 tarihinde temsilciler meclisinden أ§ؤ±kan yaptؤ±rؤ±m kararlarؤ±yla perأ§inleإںtirilmiإںti.

Bأ¼tأ¼n bunlar, Trump dأ¶neminde olduؤںu gibi Biden dأ¶neminde de Erdoؤںan’ؤ±n Amerikan siyasetleriyle tأ¼mأ¼yle uyumlu bir أ§izgi iأ§erisinde olacaؤںؤ±nؤ±, Tأ¼rkiye’nin أ§ؤ±karlarؤ±ndan daha ziyade Amerikan أ§ؤ±karlarؤ±na أ¶ncelik verileceؤںini gأ¶stermektedir. Zira Amerika, Erdoؤںan dأ¶neminde Amerikan askerleriyle operasyon yapmak yerine vekaletler savaإںؤ±na aؤںؤ±rlؤ±k verilmiإں, Suriye ve Libya sahnelerinde Tأ¼rkiye أ¼zerinden operasyonlarؤ±nؤ± yأ¼rأ¼tmأ¼إںtأ¼r. Bu nedenledir ki Biden dأ¶neminde Erdoؤںan ve partisi Trump ile olan iliإںkilerinde olduؤںu gibi Biden yأ¶netiminde de aynؤ± siyaseti takip etmek suretiyle kendisi baإںta olmak أ¼zere en yakؤ±nؤ±ndaki kiإںilerin hayatlarؤ± ve أ§ؤ±karlarؤ± aأ§ؤ±sؤ±ndan Amerika’nؤ±n isteklerini eksiksiz olarak yerine getirme hususunda tأ¼m gأ¼cأ¼nأ¼ ortaya koyacaktؤ±r.

Hizb-ut Tahrir Merkezi Medya Ofisi ؤ°أ§in Yazan

Muhammet Hanefi YAؤ‍MUR