الواقیه تلویزیون: جومات درس (ایا د الله سبحانه و تعالی نصرت وروسته پاتې شوی)!
- خپور شوی په ویډیوګانې
ارایه کننده: شیخ یوسف مخارزه (ابوهمام)
سرزمین مبارک (فلسطین)
جمعه، ۱۴۴۰ د ذوالقعدې ۱۶مه / ۲۰۱۹ د جولای ۱۹ مه
ارایه کننده: شیخ یوسف مخارزه (ابوهمام)
سرزمین مبارک (فلسطین)
جمعه، ۱۴۴۰ د ذوالقعدې ۱۶مه / ۲۰۱۹ د جولای ۱۹ مه
د حزب التحریر مرکزي دفتر رئیس انجنیر صلاح الدین عضاضه لخوا د اونۍ سیاسي تحلیل
د زیاتو معلوماتو لپاره لاندې لېنک باندې کلیک وکړئ
پنجشنبه، ۱۴۴۰ د ذوالقعدې ۲۲مه / ۲۰۱۹ د جولای ۲۵ مه
خبر:
د جولای په ۱۳مه سلګونه زرو کارباریانو په پاکستان کې پر خرڅلاو باندې د لوړې مالیې د لګولو پر وړاندې احتجاج وکړ، د مالیې لوړېدل د پیسو له نړیوال صندق سره د دولت د وروستي توافق یوه برخه ده. کومه خوښي چې پاکستان یې د ۲۰۱۸م کال په جولای کې نیولی و، اوس یو تېر یاد ښکاري. د یوه نوي پاکستان د جوړولو لویې ژمنې، د فساد ختمول او پر بهرنیو موسسو باندې د تکیې کمول تر اوسه پورې چې یو کال تېر دی، هماغسې ژمنې پاتې دي. عمران خان اوس هم په خبرو کې ښه دی خو نه پوهېږي چې خپلې کړې او راتلونکې خبرې او ژمنې څنګه عملي کړي. څه چې خان نه وو درک کړي هغه دا وو چې په ټاکنو کې د ده بریا له دې سره اړه نه لرله؛ هر چا چې ګټلې، هغوی له ګڼو، څو اړخیزو او ژورو چلنجونو او ستونزو سره مخ شوي.
تبصره:
عمران خان واک ته له رسېدلو وروسته د خپلې کابینې په اعلان ډېر خلک حیران کړل، ځکه چې خوڅ اکثریت غړي یې له تېرو نظامونو څخه راپاتې وو. له ځینو استثناوو لکه اسد عمر پرته، نور د ده ډېری وزیران او سلاکارن ان د پرویز مشرف تر مشرۍ لاندې او تر هغه راوروسته حکومتونو کې کار کړی. په حکومت کې د دغو کسانو ګډون د شوو ژمنو د ماتېدو لومړنۍ نښه وه، اسد عمر هم بلاخره له نظام څخه د کمزورو خلکو د کمولو په موخه وویستل شو.
عمران خان چې واک ته ورسېد، د پاکستان اقتصاد په پورونو کې ډوب او د بودیجوي او سوداګریز کسر له زیاتېدو سره مخ و. د پخواني نظام له لوري پر ای اېم اېف باندې د کلونو تکیې د کمولو له ژمنو سره سره، خان بیا هم ای اېم اېف ته مخ ورواړاوه. عمران خان لکه تر ده پخواني حکام، د پیسو له نړیوال صندوق سره معاملو ته دوام ورکوي. له څو میاشتو خبرو اترو ورسته، آي ام اف یا د پیسو نړیوال صندوق عمران خان ته ۶ بیلیونه ډالر پور تایید کړ او ددې لپاره یې سخت شرطونه پرې کېښودل؛ مثلا دا تعهد چې د پاکستاني روپۍ ارزښت به مارکېټ ټاکي او مرکزي بانک به یې ملاتړ او ساتنه نه کوي. د پاکستاني روپیو ارزښت له ۴۰ ٪ ډېر لوېدلی. په واشنګټن کې محصیلینو ته د ووډراو ویلسن مرکز د جنوبي آسیا چارپوه دوچوېلې DW ته وویل: «د پیسو له نړیوال صندق سره په دغو شرایطو معامله به پاکستان دولت ته چې د یوه نوي سوکاله دولت د جوړولو ژمنه یې کړې، یوه سیاسي ضربي وي» ده زیاته کړه: « د پیسو نړیوال صندق یا آی اېم اف د پور دغه بسته به عمران خان ته ډېره ستونزمنه کړي چې خپلې اقتصادي ژمنې پوره کړي او په دې توګه به په هغه څه کې پاتې راشي چې ده غوښتل ځان هغو کسانو ته چې ده ته یې رایه ورکړې، وښي».
تورم به د پاکستان ۲۰۰ میلیونه وګړي زیانمن کړي. مالي مشاویر عبدالحفیظ شیخ وویل چې سږ کال حکومت له خپل عاید نه بهر ۲.۳ تریلیون روپۍ د نوو پیسو پر چاپ ولګولې او دغه کار اقتصادي تورم رامنځته کړ، ده وویل: « که تاسو له خپل عاید نه بهر په تریلیونونو روپۍ مصرفوئ، مجبورېږئ چې پور واخلئ، نوې پیسې چاپ کړئ او بیې لوړې کړئ. دا ټول د تورم د زیاتېدو سبب کېږي. »
عمران خان څو لسیزې له سیاسته لرې ژوند کړی او په دې ونه توانېد چې پاکستان ګوندونه او حرکتونه د ځان خواته راجلب کړي. له پوپلېستي سیاست او لوېدلي اقتصاد سره نوموړي داسې هېوادونو ته مراجعه وکړه چې ده یې د ملاتړ دوام ته هیله درلوده. عمران خان دوی ته په خلاصه غېږه ښه راغلاست ووایه او بیا یې له پوځ سره اوږه په اوږه د نواز شریف دولت کمزوری کړ، په دې توګه دی د بدلون راوستونکي کاندید په توګه مطرح شو او د ۲۰۱۸م کال د جولای ټاکنې یې وګټلې. خو نن د ده حکومت له تېرو نظامونو سره هیڅ توپیر نه لري، دی اوس هم یوازې ژمني او د بدلون په اړه تشې خبرې کوي او د تغېراتو په اړه خبرې کوي، د ده دا ټولې کړنې یوازې د موجوده وضعیت د ساتلو لپاره دي.
د حزب التحریر مرکزي مطبوعاتي دفتر لپاره
عدنان خان
خبر:
په تصوير کې امجد العبدالله ښکاري چې په خپل د بمونو په واسطه نړېدلي کور کې، خپلو دوو لوڼو ته په ډېر وېرېدلي او وحشت خوړلي وضعیت کې ورګوري. هلته پنځې کلنې ریحام خپله د اوو میاشتو عمر لرونکې خور، توقا له کمیسه رانیولې چې له لوېدو یې وژغوري. د دوی مور په چاودنه کې وژل شوې وه او ریحام هم له ټپي کېدو وروسته ساه ورکړه. انا لله و انا الیه راجعون!
بي بي سي وروسته له هغې رپوټ ورکړ چې دغه زړهبوږنوونکی تصوير په ټولنیزو رسنیو کې په پراخه کچه خپور شو، دوی ولیکل: « دغه تصوير بیا د سوریې جګړې ته -چېرته چې د روسیې په ملاتړ حکومت هڅه کوي چې بیرته له جهادي او یاغي ډلو څخه ادلب ونيسي - د ټولو پام وراړوي.»
تېره اونۍ ملګرو ملتونو وویل چې د اپریل په ۲۹مه په شمالي سوریه کې د جګړې له ډېرېدو وروسته له ۳۵۰ ډېر ملکي وګړي وژل شوي او ۳۳۰،۰۰۰ نور د خپلو کورونو پرېښودو ته اړ شوي.
تبصره:
بي بي سي د دې لپاره چې د دغو تصویرونو په لیدو د مسلمانانو غوسه کنټرول کړي یا یې د بې ګناه قربانیانو له خواخوږۍ نه پام بلې خواته واړوي، تل د الاسد د دولت وحشتناک ظلمونه توجه کوي، دوی نورو ته له یاغیانو نه، چې دوی یې جهادیان او ترهګر بولي، د سوریې بېرته نیول د بشار د دولت د حق په توګه ورپېژني. د دوی رپوټونه د سوریې د هغو وګړو هېڅ غم نه خوري چې د خلکو له شورش او راپورته کېدو وړاندې او هم راوروسته د ظالم بشار او کورنۍ لخوا یې ځورېدل او تر ظلم لاندې وو. مشهورې رسنۍ او د غرب خبرې تل رژیم قانوني ښیي، په داسې حال کې چې د غرب او بشار دواړو لاسونه په وینو ککړ دي. له همدې کبله روسیه او یاغیان ملامتوي او له اصلي ډایکټر او استعماري قدرت نه د خلکو پام بلې خواته اړوي چې بشار یې ګومارلی او ملاتړ یې کوي.
د سوریې رژيم د امريکا له خوا جوړ دی، همدوی یې ملاتړ کوي په بدل کې یې که څه هم امریکا بل ډول ښیي خو د بشار د پلار د واکمنۍ له دورې راهیسي تر ننه د امریکا ګټو ته په ډېر اخلاص کار کوي او د خپلو خلکو پر وړاندې دسیسې جوړوي.
سربېره پر دې، امريکا په سیمه کې خپل غلامان روزلي او د روسیې له پوځ نه د وسیلې په توګه کار اخلي چې په هره بیه چې کېږي د تقریبا ماتې خوړلي بشار دفاع وکړي؛ ان که دا بیه د دغه هیواد د زړو او ځوانانو اوسېدونکو له منځه وړل وي.
کله چې حفتار په لېبیا کې وژل کوي، حوثي ملیشي په یمن کې عام وژنه کوي او البرهان په سوډان کې اعتراض کوونکي وژني، نو د ملامتیا ګوته هغو رهبرانو ته نیول کېږي چې وژونکو ته امر کوي. له دې پرته د مسلمانو رهبرانو په موضوع کې، دغه ډول رهبرانو ته د استعماري قدرتونو له لوري امر کېږي او دغه قدرتونه له دوی نه ملاتړ کوي چې د داسې وژنو امر ورکړي.
اوسنۍ نړۍ د یوه حریص پانګوالي نظام په له لوري اداره کېږي چې د خپلې ګټې لپاره نړۍ تر خپل ښکېلاک لاندې راولي او لوی شمېر انسانان وژني. اوسني ډيکټاټور او ظالم حکام یوازې د غربي استعمارګرو دولتونو موقتي مامورین دي، نو که خلک دوی ملامتوي او ورته غوسه کېږي، پر اصلي ریښه او سرچینه یې هم باید سترګې پټې نه شي.
د حزب التحریر مرکزي مطبوعاتي دفتر لپاره
یحیی نسبت
په برتانیا کې د حزب التحریر مطبوعاتي استازی
د انجنیر صلاح الدین عضاضه لخوا د اونۍ سیاسي تحلیل
د حزب التحریر مرکزي مطبوعاتي دفتر
د زیاتو معلوماتو لپاره لاندې لېنک باندې کلېک وکړئ
یکشنبه، ۱۴۴۰ د ذوالقعدې ۲۵ مه / ۲۰۱۹ د جولای ۲۸ مه
پوښتنه:
د ۲۰۱۹ کال د جولای ۹ مه رياض ويبپاڼې په خپل راپور کې وليکل، چې سعودي عربستان د «ويانا تړون» په لاسليک کې چې د تېلو صادروونکو هېوادونو سازمان (اوپيک) او د تېلو توليدوونکو هېوادونو ترمنځ تېره سه شنبې وشو، اغېزمن رول ولوباوه. ايا دا د اوپيک سازمان بديل دی؟ ايا سعودي عرب نوموړی رول په خپل نوښت يا د بل چا په اشاره ولوباوه؟ په دغه تړون کې د سعودي عرب ګټه څه ده؟ ياد تړون به څومره وخت دوام وکړي؟ الله سبحانه و تعالی دې اجر درکړي.
ځواب:
د دې لپاره چې پورته پوښتنو ته ځواب ووايو، لومړی باید لاندې موضوعات تر څېړنې لاندې ونيسو:
لومړی، د هوکړې واقعيت:
۱- د ۲۰۱۹ کال د جولای پر ۲مه په ویانا کې د اوپيک سازمان د وزيرانو په ناسته کې د اوپیک (د تېلو صادروونکو ۱۴هېوادونو) او ۱۰نورو هېوادونو تر منځ د همږغۍ يو منشور لاسليک شو، چې مشري يې د تېلو ستر توليدوونکي هیواد روسیې کوله. ياد منشور د ويانا تړون/اوپيک سازمان+(فلس) په نوم ونومول شو او په راتلونکي مني کې به سعودي عرب ته د پوتین د سفر په ترڅ کې په رسمي توګه لاسليک شي. يادو ۲۴ هیوادونو هوکړه وکړه، چې د کم توليد هغه دوه نيم کلنه هوکړه به اوس د ۹ نورو مياشتو لپاره هم غځول کېږي. ياده هوکړه هغه بهیر دی چې د روسيې او سعودي عرب اړيکو ته له هغه وروسته د تېرو دریو کلونو په ترڅ کې کتنه کوي، چې په ۲۰۱۴م کال کې د تېلو په بيه کې د پام وړ کموالی راغی. د تېلو بيه له ۱۴۷ ډالرو څخه د ۲۰۱۶م کال په پيل کې ۲۷ ډالرو ته راټيټه شوه او دا کار د دې لپاره وشو، څو د تېلو بيې مهار شي او نړيوالې غوښتنې پوره کړي. په دې ترڅ کې سعودي عرب چې د اوپيک سازمان مشرې يې کوله، له روسيې سره هم هوکړه وکړه؛ چې د اوپيک سازمان غړي هېوادونه به د ورځې ۱.۲ بېلره تېل توليدوي او روسيه به خپل۳۰۰ زره بېلره د تېلو توليد کموي. په دې سره به د تېلو بيه له لوېدو څخه وژغورل شي، نو ځکه د تېلو د یوه بېلر بيه ۵۵ ډالرو ته لوړه شوه. له دغې هوکړې وروسته د تېلو بيه د تېرو دوو کلونو په ترڅ کې مخ په لوړېدو وه، چې دا د تېلو توليدوونکو هیوادونو ته د قناعت وړ وه.
د تېلو صادروونکو هېوادونو سازمان (اوپيک) ته نوي توليدوونکي هېوادونه؛ لکه قزاکستان، مکسيکو، ازربايجان او روسیه هم ور زيات شول او له اوپيک سازمان څخه يې اوپيک سازمان+(فلس) جوړ کړ، چې د نړۍ ۴۷سلنه د تېلو د توليد کنټرول د همدوی په لاس کې دی. په داسې حال کې چې اوپيک سازمان مخکې يوازې د نړۍ ۱/۳ برخه تېل توليدول او اوس ښايي د تېلو له توليدوونکو هیوادونو سره د پام وړ مرسته وکړي، څو د تېلو بیې مهار کړي. دا مسایل تر اوسه یوازې د کاغذ پر مخ دي، ځکه چې یاده هوکړه په عملي ډګر کې پر نورو شیانو سربېره د لاندې څېزونو پر مټ پلې کېږي، لکه:
الف- ياده هوکړه اوپيک سازمان له منځه نه وړي، بلکې د ياد سازمان غړو له نورو توليدوونکو هیوادونو په ځانګړې توګه له روسيې سره یې هوکړه وکړه، هغه روسيه چې بدلون منونکې ده. دا د اوپيک سازمان بديل نه دی، یعنې د اوپيک سازمان منشور به پر خپل ځای پاتې وي، ان که د اوپيک + (فلس) تر چتر لاندې نوي دولتونه له اوپيک سازمان سره يوځای هم شي. دا په اصل کې یو داوطلب تړون دی، چې نوي دولتونه په خپله خوښه له ياد منشور څخه وتلی شي.
ب- ياده هوکړه د تېلو بازار نوي واقعيت ته په کتو پر توليدوونکو هیوادونو باندې تپل شوې ده. د امريکا د شېل( د شېل ډبرې څاګانو څخه چاڼ شوو) تېلو بيه په دوامدار توګه لوړېږي او ټیټېږي او د اټکل له مخې له ۲۰۲۵ کال پورې به دوام ونه کړي. نو له همدې امله ياده هوکړه به په احتمالي توګه تر هغه وخته دوام مومي، څو په امريکا کې د شېل تېلو توليد او په بازارونو کې د هغه اغېز څرګند شوی نه وي.
ج- سعودي عرب د اوپيک سازمان يو له لویو غړو څخه دی، چې د يادې هوکړې په کېدو کې یې پوره ونډه درلوده. سعودي عرب ځکه دا کار وکړ چې د امريکا لاسپوڅی دی او د امريکايي تګلارې سره سمې خپلې کړنې پر مخ بیایي. له همدې امله په دغه هوکړه کې امريکا پوره لاس درلود او دا هوکړه له روسیې سره د امريکايي تګلارې تر اغېز لاندې وشوه.
دوهم، د يادې هوکړې موخې:
۱- کله چې په ۲۰۱۴م کال کې د تېلو بيې ولوېدلې، نو په نړيوالو بازارونو کې د تېلو توليدوونکو هیوادونو ترمنځ همغږي د تېلو د عرضې د مهارولو په موخه اړينه شوه او د بازار له غوښتنو سره سم یعنې د عرضې او تقاظا اوصولو ته په کتو سره یې د تېلو بيه مهاروله. په تېرو لسيزو کې ياده چاره خپله د اوپيک سازمان هېوادونو کوله، چې د تېلو د سترو توليدوونکو هیوادونو کور ګڼل کېږي، خو په دې وروستيو کلونو کې روسيه د تېلو ستر توليدوونکی شو او د تېلو توليد یې د ورځې له ۱۱میلیونو بېلرو څخه ډېر دی، یعنې روسيه د نړۍ ۱۰سلنه تېل توليدوي. روسيه د اوپيک سازمان څاري، که چېرط ياد سازمان خپل توليد کم کړي، نو بيې لوړېږي. روسيه د خپل توليد په زياتولو سره له لوړو بيو ګټه پورته کوي، ځکه چې دا د اوپيک سازمان پرېکړو ته د غاړې نه اېښودل دياو همدې چارې امريکا هغه وخت اندېښمنه کړه چې پر روسیه یې بندیزونه ولګول. له همدې امله، امريکا سعودي چې د تېلو يو ستر تولیدوونکی هیواد دی او پر اوپيک سازمان پياوړی اغېز لري، دنده وسپارله چې د اوپيک سازمان او روسيې ترمنځ يو ډول ایتلاف جوړ کړي، څو د روسيې د تېلو توليد د اوپيک سازمان په حدودو کې د سعودي او روسيې تر منځ د همغږۍ تر نامه لاندې کنټرول شي.
۲- د دې لپاره چې همغږي پر واقعيت بدله شي، د سعودي-روسيې ترمنځ په اړيکو کې تر ۲۰۱۴م کال وروسته د پام وړ ښه والی راغلی دی. د ۲۰۱۷م کال د اپرېل پر ۱۰مه ملک سلمان مسکو ته سفر وکړ او دا روسیې ته د يو سعودي پاچا لومړنی سفر و. د روسيې ولسمشر او سعودي شهزاده ترمنځ ګڼې ناستې وشوې او روسيه ليواله شوه چې له سعودي سره د وسلو پلورلو پراخې هوکړې لاسليک کړي او په دې سره د دواړو هیوادونو ترمنځ د تېلو د اړيکو يو پېر پرانيستل شو. دغه ټولې چارې د امريکايي لاسپوڅي ملک سلمان او د هغه د زوی په دور کې وشوې. د سعودي-روسيې د هڅو په پايله کې د ۲۰۱۶م کال د نومبر پر ۳۰ مه لومړنۍ هوکړه د اوپيک سازمان او ۱۱ نورو هیوادونو ترمنځ د تېلو توليد د کمولو په تړاو لاسليک شوه، چې له مخې يې اوپيک سازمان د ورځې خپل د تېلو د توليد ۱.۲ مېليونه بېلره کموي. په داسې حال کې چې نور ۱۱ هیوادونه د ورځې خپل د تېلو توليد ۵۶۰ زره بېلره کموي، چې له يادې اندازې څخه ۳۰۰ زره بېلره د ورځې يوازې روسيه خپل د تېلو توليد کموي. د دې هوکړې تر لاسليک کېدو مخکې سعودي ګواښ کړی و، چې په بازارونو کې به د تېلو توليد خورا ډېر کړي. نو له همدې امله روسيې د بيو د ټيټوالي او د تېلو د ليلام له وېرې له سعودي سره همغږۍ ته مخه کړه، څو په دې سره د مالي ستونزو مخه ونيسي. د روسيې ۵۰سلنه اقتصاد د انرژۍ پر وارداتو (تېلو او ګازو) ولاړ دی.
۳- دې هوکړې د تېلو پر بیو مثبت تاثیر وکړ او د تړون تر لاسلیک کېدو وروسته سمدستي د تېلو بیې جګې شوې، خو دا تړون یوازې د شپږو میاشتو لپاره و او تر دې وروسته به د دې هوکړې د اوږدېدو پر سر اوږده بحثونه کېږي. کله چې د تېلو نرخونه ښه وو، روسیې له معمول سره سم غوښتل چې د خپلې بودیج د پیاوړي کولو لپاره د تېلو استخراج او تولید زیات کړي. په داسې حال کې چې سعودي د خپلې ثابتې پالیسۍ سره سم په دې هڅه کې دی چې د تېلو تولید کم کړي، خو کله کله دا ګواښ هم کوي چې د تېلو به دومره زیات کړي، چې د مارکېټ اړتیا به پرې پوره کړي. دا ګواښ یوازې روسیې ته دی چې غواړي د تېلو د تولید کمښت پای ته ورسوي. دا يوه ښکاره لوبه ده او هر څوک چې سیاسي پوهه ولري پرې پوهېږي. د امریکا ولسمشر له سعودي څخه وغوښتل، چې د تېلو تولید زیات کړي، څو په نړیوالو مارکېټونو کې د تېلو بیې راولوېږي او روسیه تشویق شي چې د تېلو تولید کم کړي. داسې ښکارې چې روسیه غواړي د امریکا د فشارونو پر وړاندې مقاومت وکړي، خو له سعودي څخه ډارېږي او د مجبورۍ له مخې له سعودي سره په همغږۍ د تېلو په تولید کې کمښت راولي. د بېلګې په توګه، «ټرمپ د یکشنبې پر ورځ په يوه ټويټ کې وویل، چې ما له سلمان بن عبدالعزیز سره خبرې وکړې او ترې ومې غوښتل، چې د تېلو تولید ډېر کړي. ښایي ۲۰۰۰۰۰۰ بېلره د ورځې وباسې، څو د بیو د لوړېدو مخه ونیول شي، نو په دې سره پاچا سلمان هم د ده غوښتنه منلې ده.» (العربیه الجدید۱/۷/۲۰۱۸).
۴- روسیه د تېلو د تولید په کمېدو سره خپه شوې. العین خبري آژانس د ۲۰۱۹م کال د جون پر ۵ مه په روسیه کې د تېلو د یوې سترې کمپنۍ(Rosneft’s CEO) مشر «ایګور سیشن» له خولې لیکي، چې ده سه شنبې په خپلو خبرو کې وویل: «که چېرې د تېلو په تولید کې کمښت دوام وکړي، موږ به له دولت څخه د خپل زیان د جبران غوښتنه وکړو. له ده څخه معاملې ته په دوام د روسیې د تېلو د کمښت د لامل په اړه پوښتنه وشوه، هغه زیاته کړه: د امریکا متحده ایالات ښايي د تېلو تولید زیات کړي او په مارکېټ کې د روسیې ونډه د ځان کړي.» یا په بله وینا روسیه د تېلو د تولید کمښت نه ده خپه کړې، بلکې د خپګان علت يې دا دی چې سعودي ګواښ کړی دی، چې د تېلو تولید به زیاتوي او په پایله کې به يې په نړیوالو مارکېټونو کې د تېلو بيې راکښته کېږي. دا کار روسیې ته سخت په زیان دی، ځکه د روسیې نږدې نیمايي بودجه د تېلو له لارې پوره کېږي او له همدې امله روسیې د ډېرې اړتیا له مخې هوکړه وکړه، چې د تېلو په تولید کې به کمښت راولي! دا چاره نرخونه لوړه وي، ترڅو د شېل تېلو صادراتو ته لاره هواره شي او د تېلو تولیدونکو امریکايي کمپنیو رول پراخ کړي. سعودي عربستان د امریکا متحده ایالاتونو توره ده، چې د روسیې پر غاړه يې ايښې او هرکله چې امریکا وغواړي روسیه د تېلو په تولید کې کمښت ته اړ ایستلی شي.
۵- د دې لپاره چې امریکا ته د تېلو د تولید کمښت د اهمیت په اړه پوه شو، نو د تېلو په برخه کې نننۍ امریکا له پرون سره ډېر توپیر لري، ځکه په امریکا کې اوس د شېل تېلو استخراج زیات شوی او دا ډېرښت د امریکا د اقتصاد لپاره حیاتي ارزښت لري، نو له همدې امله امریکا اوسمهال له زیاتو پورونو څخه کړېږي. د دغه لپاره چې امریکا د تېلو له ډېر تولید او لوړې بیې څخه ګټه پورته کړي، په ځانګړې توګه یې په نړیوال مارکېټ پورې شرایط تړلې دي. له همدې امله امریکا سعودي ته امر کړی، چې د اوپيک په سازمان کې د تېلو تولید کم کړي. له یوه اړخه امریکايي کمپنۍ په اسانۍ کولی شي په مارکېټ کې خپله ونډه واخلي او له بله اړخه د تېلو له لوړې بیې څخه ښه ګټه ترلاسه کولی شي او دا له اقتصادي پلوه هغو شرکتونو ته ګټه رسوي چې د شېل تېل راباسي. د شېل تېل وړاندې یو بېلر په ۶۹ ډالرو پلورل کېدل، خو د ټکنالوژۍ په پرمختګ سره اوس یې راایستل په ارزانه بیه پرېوځي او امریکا ته دا توانايي ورکوي، چې د تېلو پر مارکېټ ښه واکمني ولري.
۶- د روسیې پر وړاندې د سعودي ګذار یو ګواښ رامنځته کوي، چې د تېلو تولید به ډېرېږي، بيې به راکښته کېږي او په پایله کې به روسیه وغولول شي، څو په منځني ختیځ کې خپل نفوذ او لاسوهنې ډېرې کړي. پاچا سلمان په ۲۰۱۷م کال کې په لومړي ځل روسیې ته سفر وکړ. سعودي عربستان هم پوتین ته دعوت ورکړ، چې په مني کې له سعودي څخه لیدنه وکړي. البته د رسیې لخوا هم د یوه روسي ولسمشر په توګه دا دویم سفر دی چېسعودي ته یې کوي، تر دې وړاندې يوازې یو روسی مشر سعودي ته تللی و. د روسیې ولسمشر ولادیمیر پوتین او د سعودي ولیعهد شهزاده محمد بن سلمان د ۲۰۱۹م کال د جون پر ۲۹مه د جاپان په اوساکا ښار کې د جي۲۰(G20) هیوادونو په غونډه کې یو له بل سره ولیدل. پوتین لومړی شخص و چې د «ویانا د تړون» د لاسلیک کېدو خبر يې ورکړ او د سعودي عربستان ولیعهد شهزاده محمد بن سلمان ته یې وویل: «د انرژۍ د بازارونو په برخه کې زموږ د دوو هیوادونو په مرسته ډېر خوښ یم. پوتین زیاته کړه چې د اوپیک سازمان د غړو هیوادونو او زموږ د هیواد ستراتیژیکه مرسته د اوپیک+(فلس) سره د تېلو بازار په ثبات کې ساتي او موږ ته دا فرصت راکوي، چې د بازار شرایطو ته په کتو سره د تېلو په تولید کې ډېروالی او یا کموالی راولو.») پوتین همدا ډول اعلان وکړ، چې ښايي اوسنۍ معامله په خپله بڼه او ورته شرایطو سره نوره هم وغځېږي. (انډپنډنټ عربي، ۲۰۱۹/۶/۲۹). دا هر څه روسیې ته یو کاذب احساس ورکوي، چې روسیه پر سعودي، په اوپیک سازمان کې او د تېلو پر بازار اغېز لري! د دې لپاره چې روسان پر دې تړون نور هم را زړور شي، امریکا د مکر او چل په دود د دې تړون پر لاسلیک کېدو نیوکه وکړه او خپله ناخوښې يې ترې څرګنده کړه. د اوباما په اداره کې د انرژۍ مشاور، ښاغلي بورډوف ویلي: «موږ د اوپیک سازمان د تر ټولو باصلاحیته غړو سره خبرې کړې.» او زیاته یې کړه: «موږ اوس د امریکا اوله درجه رقیب هیواد په دې تړون کې د رهبرۍ په رول کې داخلوو.» د دغه میلادي کال په پیل کې چې کله د امریکا د دفاع وزیر مایک پمپیو څخه پوښتنه وشوه، چې ایا روسیه د تېلو د ډیپلوماسۍ په زور امریکا ته په منځني ختیځ کې خنډونه جوړولی شي. پمپیو یې په ځواب کې ورته وویل:«زه په دې باوري یم چې ولادیمیر پوتین به په خپلو هڅو کې ناکام شي.»
۷- دا د دې منشور واقعیت دی او د هغې د ملاتړو او هڅوونکو خو د دې لپاره چې په عادي توګه دوام وکړي، دا ناشونې ده ځکه روسیې تل هڅه کړې چې له هغو بندیزونو څخه وتښتي او د تولید د لازیاتوالې له لارې له لوړو نرخونو څخه ګټه واخلي. په ځانګړې توګه په راتلونکې کې شرایطو ته په پام سره، د روسیې ژمنتیا منشور ته ښایي سخته شي، لکه سوداګریزه جګړه او د تېلو پر نرخونو باندې د هغې اغېز. شونتیا شته چې یو ځل بیا د تېلو تولید ته ثبات راوګرځي او په وینزویلا، لیبیا او ایران کې پر بازارونو باندې اغېز وکړي. د دې ترڅنګ، د روسیې اوسنۍ د تېلو شته ذخېرې به تر ۲۰ کلونو څخه په کم وخت کې د اوسني چټک او بېړني تولید پر بنسټ له کمښت سره مخ شي، پرته له دې چې نوې د تېلو سیمې کشف شي. د تولید سیالۍ به روانې وي او د ډېرو ګټو هڅې به کېږي. خو نوموړې هوکړه ښايي تر ۲۰۲۵ م کال پورې دوام وکړي، هغه کال چې تمه ده د امریکا د تولید کچه به په کې ثبات ته رسي او د دې اغېز پر مارکېټونو باندې څرګند دی. البته روسیه به هغو واقعیتونو ته په کتو د تېلو جوړولو په پالیسۍ باندې بوخته وي چې د نن په پرتله به زیاته بې ثباته وي.
۸- په پای کې باید یادونه وشي چې د پردې تر شا د امریکا د کامیابۍ راز په دې کې دی چې سعودي عربستان د فشار له لارې د تېلو زیات تولید ته وهڅوي او په پایله کې په سیمه کې په روسیه باندې غولونکی او خیالي فشار راوړي تر څو روسیه د اوپیک + منشور ته وهڅوي. دا ټولې چارې د امریکا د امیدونو په ريښتیا کېدو او د هغوی د نورو پالیسیو په بریا کې مرسته کولی شي. امریکا ځکه پر روسیه باندې د فشارونو او بندیزونو لګولو پالیسي پر مخ بیایي، څو د چین پر وړاندې ترې ګټه واخلي. دغه راز امریکا د خپلو هیلو رښتینولي د اوپیک )+فلس( پلان په بریا کې ویني، نو له همدې امله د روسیې پروړاندې ورځ تر بلې فشارونه ډېروي. امریکا به سربېره پر دې روسیې ته د غولونې په موخه له چل څخه ډکې ژمنې ورکړي او دا چاره به د روسیې د غولولو بهیر ډېر اسانه کړي. ان تر دې چې روسیه به د امریکا تګلارې ته غاړه کېږدي او د چین په ګاونډ کې به د امریکا چوپړ کوي. امریکا وار له مخې پتېیلې وه، چې ۲۰۱۹م کال د جون پر ۲۹ د جی۲۰(G20) هیوادونو په غونډه کې به له ولسمشر پوتین څخه وغواړي چې چين د منځني واټن ویشتونکو توغندیو په تړون کې شامل کړي. روسیه دغه تړون ته د خپل امنیت لپاره د بنسټیزې قضیې په سترګه ګوري او چین به یې منلو ته اړ کړي. لکه څرنګه چې تمه ده چین به دا رد کړي، خو بیا به د روسیې او چین ترمنځ یو نوی کړکېچ را وټوکېږي او دا به د دې لامل شي چې روسیه به د چین په ګاونډیتوب کې له امریکا سره ودرېږي. دغو ټولو مسایلو ته په پام سره د نوي «ویانا تړون» چې د تېلو د بازارونو د کنټرول په موخه جوړشوی، په حقیقت کې یو امریکايي دام دی چې د روسیې د ښکېلتیا لپاره ترې ګټه اخلي او په دې سره به د امریکا بریا نور ډېر ستراتیژيک اړخونه هم پیداکړي.
۹- له همدې امله د اسلامي خاورو چارواکو زموږ شمتنۍ د کفري ښکېلاکي هیوادونو په منځ کې د سیاسي لوبو قرباني کړې دي. که د دغو هیوادونو ګټې په دې کې وي چې تولیدات دي کم شي، نو زموږ رویبیضه (نااهله واکمنان) به وايي، سمه ده! موږ یې منو. که د دوی ګټې په دې کې وي چې تولیدات دې ډېر شي، نو زموږ نااهله واکمنان به بیا هم وايي، سمه ده! موږ یې منو. که د دوی ګټې په دې کې وي چې زموږ شتنمي په ارزانه بیه راڅخه وپيري، نو زموږ نااهله واکمنان به بیا هم وایې، سمه ده! موږ یې منو. که د دوی ګټې په دې کې وي چې ستاسو د شتمنۍ د اخستلو په بدل کې هېڅ قېمت نه درکوو، په دې پلمه چې ستاسو د واک ساتنه کوو. لکه ټرمپ چې په خپلو څرګندونو کې وویل، چې دوی به سرونه و خوځوي او په کور ودانی سره به یې و مني، چې دوی خو زموږ د واک ساتنه کوي!! او د همدوی په واسطه دوی پر نړۍ واک چلوي.
﴿صُمٌّ بُكْمٌ عُمْيٌ فَهُمْ لَا يَعْقِلُونَ﴾
[البقره:۱۷۱]
ژباړه: دوی کاڼه دي، ګونګیان دي، ړانده دي؛ ځکه خو په هېڅ خبره نه پوهېږي.
﴿وَمَنْ كَانَ فِي هَذِهِ أَعْمَى فَهُوَ فِي الْآخِرَةِ أَعْمَى وَأَضَلُّ سَبِيلاً﴾
[الاسراء:۷۲]
ژباړه: او څوک چې په دې دنیا کې ړوند پاتې شو، هغه به په اخرت کې هم ړوند وي؛ بلکې په لار موندنه کې به له ړندو څخه هم ډېر ناکام وي.
۱۴۴۰هـ.ق کال، د ذوالقعدې ۹مه
۲۰۱۹م، کال د جولای ۱۲مه
د پانګونې په برخه کې د شخړو د حل و فصل د نړیوال مرکز محکمې (ICSID) د ۲۰۱۹ میلادي کال د جولای په ۱۲مه د یوې قضیې په اړه پرېکړه وکړه، چې «TCC» د بلوچستان په اړونده سیمه (ریکوډیک) کې د کان د استخراخ د حقونو د رد پر وړاندې ثبت کړې وه. محکمې د پاکستان حکومت ته امر وکړ، چې «TCC» ته د تړون د لغوه کولو په جریمه کې کابو ۶ بیلیونه ډالر ورکړي.
د دغې پرېکړې تر اعلان وروسته په ټول هېواد کې دا بحث راپورته شو، چې په ۲۰۱۳م کال کې د پاکستان د سترې محکمې پرېکړه چې له «TCC» سره يې تړون لغو کړ، ښايي یوه په زړهپورې او د خلکو د خوښې پرېکړه وي؛ خو له امله یې د بهرنیو پانګوالو باور زیانمن شو او اوس باید پاکستان د نړیوالې محکمې د پرېکړې پر اساس مالي زیان هم ومني.
که په پاکستان کې د نبوت پر تګلاره اسلامي خلافت تاسیس شوی وی، نو دا ډول ستونزې به هېڅکله نه وی راپورته شوې. اسلام کانونه عامه ملکیت بولي او د را ایستلو، پروسس او پلور اختیار یې یوازې دولت ته ورکوي؛ خو څومره شتمني چې له دغو کانونو څخه لاس ته راځي د خلکو د هوساینې لپاره باید ولګول شي، ځکه چې همدوی د دغو زېرمو ریښتیني څښتنان دي.
د اسلام د امر پر اساس، تېل، ګاز او معدني سرچینې هېڅکله خصوصي کېدای نه شي او نه هم سیمهییزو او نړیوالو کمپنیو ته داسې سپارل کېدای شي، چې دوی ورڅخه د مالکانو په څېر ګټه واخلي. نو ځکه اسلام دولت ته امر کوي، چې د خلکو پر ځای د معدني سرچینو مدیریت سم وڅاري.
د باجوه-عمران رژیم د دغې مسلې د حل لپاره یو کمېسیون جوړ کړی او دا په بشپړه توګه یو فرېب دی؛ ځکه د دولت لوی څارنوال د «TCC» د مرکزي کمپنۍ د هغې بیانیې هرکلی کړی، چې دغې کمپنۍ پکې د خبرو اترو له لارې د ریکوډیک د استخراج د تړون په برخه کې د ستونزې له حل څخه خوښي ښودلې.
لوی څارنوال همداراز ویلي چې پاکستان خپل نړیوال قانوني مسوولیتونه جدي نیولي. مانا دا چې د پاکستان رژیم د نړیوالې محکمې پرېکړه عملي کوي او د نړۍ د سرو زرو پنځم لوی کان نړیوالو پانګوالو ته سپاري. په دې توګه به یوه بهرنۍ کمپنۍ د دغې شتمنۍ ډېره برخه واخلي او پاکستان او خلکو ته به یې یوازې یو شمېر سکې ورسېږي.
موږ تر دې وړاندې د پاکستان په بلوچستان کې د «سایندک» پروژې بېلګه لرو. هلته چنیایي کمپنۍ له څو کلونو راهیسې د مسو کان استخراجوي او پاکستان ته دومره برخه ترې نه ورکوي چې ان د «سایندک» سیمې د څو زره بې وزلو اوسېدونکو د ژوند ناوړه وضعیت پرې ښه کړي.
اې د پاکستان مسلمانانو!
د پانګوال نظام سیستم په ډېره لېوالتیا طبعي سرچینې خصوصي کوي، ځکه دوی د ملکیت پر ازادۍ باور لري. مانا دا چې یوه لویه او ارزښتمنه زېرمه یوازې د یو څو کپیټلېسټانو لاس ته لوېږي او دولت او خلک یې ترې بېوزله پاتې کېږي.
پانګوال سیستم د ډیموکراسۍ له لارې د اشغالګرو قدرتونو کمپنۍ د بهرنۍ پانګونې تر نامه لاندې د «رایکوډیک» په څېر زېرمو څېښتنې کوي. بیا کله چې دغه اشغالګرې کمپنۍ ظلم کوي یا له مظلوم هېواد او خلکو سره کومه شخړه او مخالفت کوي، نو د اشغال په لاس جوړې شوې محکمې بیا د همدغو اشغالګرو کمپینو په ګټه پرېکړې کوي. د چارو دا ډول ناوړه اداره هغه وخت ختمېږي، چې ډیموکراسي پرېږدئ او په پاکستان کې د نبوت پر تګلاره خلافت تاسیس کړئ. خلافت دولت به ټولې معدني او طبعي سرچینې عامه ملکیت اعلان کړي او نړیوالو اشغالګرو قدرتونو ته به دا اجازه ور نه کړي چې زموږ شتمنۍ لوټ کړي.
خلافت دولت به نړیوالې محکمې او قانون ونه مني، ځکه الله سبحانه وتعالی مسلمانانو ته اجازه نه ورکوي چې خپلې ستونزې او مخالفتونه په کفارو حل کړي. الله سبحانه و تعالی فرمایي:
﴿وَلَن يَجْعَلَ اللَّهُ لِلْكَافِرِينَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ سَبِيلًا﴾
[النساء: ۱۴۱]
ژباړه:... او الله (سبحانه و تعالی) نه غواړي چې کفار پر مسلمانانو برلاسي شي.
حزب التحریر-ولایه پاکستان مطبوعاتي دفتر
(ژباړه)
د سیډون ښاروالي به د دغې میاشتې په ۱۴ مه ورځ د سیډون بحر ماڼۍ ته مخامخ او د ښاروالۍ سیمې ته څېرمه د نڅا او سندرو فېسټیوال پیل کړي. یاد فېسټیوال له ۲۰۱۶م کال راهیسې پېژنو او لیدلی مو دی، خو د سیډون ښار د ښاروالۍ چارواکي او ځینې سیاستوال لا تر اوسه په همدې مسیر روان دي، څو د ښار د تمدن څېره بدله کړي. هغه څېره چې جوماتونو په دغه ښار کې د اسلامي میراث په توګه غني کړې ده. په حقیقت کې دا په ډاګه کېږي چې د دغه ښار اوسېدونکي له خپلو سابقونو څخه، چې د ښار په ګوټ ګوټ کې خښ شوي، ځانونه نه بېلوي. بل خوا بیا چاوراکي په دغه ښار کې کنسرتونو ته بشپړه ازادي ورکړې، د روژې په میاشت کې یې څلورلارې د نڅا او سندرو په سیمو بدلې کړي وې او ادعا یې کوله چې دا په روژه کې د ښار څېره ده.
دا ټول د اقتصاد او تورېزم په پلمه کېږي. ایا هغوی نه پوهېږي چې الهي رزق په ګناه او مقدساتو ته په سپکاوي کې نه لټول کېږي؟ دغو کړنو ښار ته له بې نظمۍ او ترافیکي ستونزو پرته بل څه نه دي ورکړي... په داسې حال کې چې ګټورو پروژو ته پام نه کوي، څو اقتصاد پرمختګ وکړي او د ښار بازارونو ته ښکلا وروبښي!
هغوی باید ځینو اقتصادي ګټورو پروژو ته پام وکړي، چې د جنوب د خلکو ژوند او سیمه پرمختګ وکړي، څو د سېډون بازارونو ته یې اړتیا کمه شي. هغوی باید د سېډون او جنوبي سیمې پر هغو ماشومانو رحم وکړي، چې له ښار څخه د تېرېدو پر مهال له ترافیکي ستونزو سره مخ دي. په داسې حال کې چې د دغه فېسټوال او داسې نورو پروژو خاوندان په دې اند دي چې همدغه بې نظمۍ ګټورې دي؟!
هغوی موږ په ځینو زیرو غولوي! او د ښار اوسېدونکي هم همدارنګه په هغو کړنو غولوي چې کوم درد نه دوا کوي او نه هم څوک له لوږې خلاصوي.که داسې وي نو دا بې ګټې فېسټیوالونه بیا د چا لپاره جوړېږي، چې د ښار کلتور او ښایست ته زیان اړوي؟!
اې د سیډون ښار مسلمانانو په ځانګړې توګه علماوو او شیخانو!
څرنګه چې الله سبحانه و تعالی فرمایي:
﴿وَٱتَّقُوا فِتنَة لَّا تُصِیبَنَّ ٱلَّذِینَ ظَلَمُوا مِنكُم خَآصَّة وَٱعلَمُوا أَنَّ ٱللَّهَ شَدِیدُ ٱلعِقَابِ﴾
[الانفال:۲۵]
ژباړه: اوتاسو له هغې فتنې څخه ځان وساتئ چې اغېز یې یوازې تر ځانګړو ظالمانو پورې نه محدودېږي او پوه شئ چې الله سبحانه وتعالی له شک پرته ډېر سخت عذاب ورکوونکی دی.
او رسول الله صلی الله علیه وسلم په هغه حدیث کې چې ترمذي روایت کړی، داسې فرمایي:
«وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَتَأْمُرُنَّ بِالْمَعْرُوفِ وَلَتَنْهَوُنَّ عَنْ الْمُنْكَرِ أَوْ لَيُوشِكَنَّ اللَّهُ أَنْ يَبْعَثَ عَلَيْكُمْ عِقَابًا مِنْهُ ثُمَّ تَدْعُونَهُ فَلَا يُسْتَجَابُ لَكُمْ»
ژباړه: قسم مې دې په هغه ذات وي چې ژوند مې یې په لاس کې دی! یا به امر بالمعروف او نهی عن المنکر کوئ او یا به د الله سبحانه وتعالی له داسې عذاب سره مخ کېږئ، چې هېڅ دعا به مو د هغه په اړه ونه منل شي.
موږ حزب التحریر-ولایه لبنان له دغو بې شرمه کړنو څخه الله سبحانه و تعالی ته پناه وړو او دغه شیطانت د جوماتونو، علماوو او شهیدانو د ښار (سېډون) لپاره غندو، چې په حقیقت کې دا یو لوی لعنت دی. نو له موږ سره مو خپل غږ یوځای پورته کړئ، دغه کړنې وغندئ او د هغو کسانو پر وړاندې ودرېږئ چې دا دنده پر مخ بیایي. په دې سره به مو هم خپل رب راضي کړئ او هم به هغو ګټورو اقتصادي کړنو ته مخه کړئ، چې تاسو او ستاسو نږدې کسانو ته ګټه رسوي. الله سبحانه وتعالی به ډېر ژر د خپل دین او قانون پر بنسټ یو منظم اقتصاد رامنځته کړي، ځکه چې دا د الله سبحانه وتعالی لپاره دومره سخته موضوع نه ده.
﴿وَلَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُرَىٰ آمَنُوا وَاتَّقَوْا لَفَتَحْنَا عَلَيْهِم بَرَكَاتٍ مِّنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ وَلَٰكِن كَذَّبُوا فَأَخَذْنَاهُم بِمَا كَانُوا يَكْسِبُونَ﴾
[الاعراف:۹۶]
ژباړه: او كه چېرې د كلیو اوسېدونكو ایمان راوړى وى او پرهېزګاري یې غوره کړې وى، نو موږ به خامخا د اسمان او ځمکې لخوا پر دوی د برکتونو دروازې پرانیستې وی؛ خو دوی د دروغو نسبت وکړ، نو موږ هم دوی د خپلو کړو عملو له امله ونیول.
د حزب التحریر-ولایه لبنان مطبوعاتي دفتر
کله چې چين د ايغور پر مسلمانانو فشار راوړ چې د دوی تر څار لاندې کمپونو کې د خوګ غوښه او شراب وخوري، نو د ۲۰۱۹ کال د جولای په ۱۹مه د عمران رژيم له ۳۶ نورو هېوادونو سره یو ليک لاسليک کړ، چې په هغه کې یې د چين هېواد ځکه ستایلی و چې د بشري حقونو په برخه کې د پام وړ لاسته راوړنې لري.
﴿إِنَّمَا يَنْهَاكُمْ اللَّهُ عَنْ الَّذِينَ قَاتَلُوكُمْ فِي الدِّينِ وَأَخْرَجُوكُمْ مِنْ دِيَارِكُمْ وَظَاهَرُوا عَلَى إِخْرَاجِكُمْ أَنْ تَوَلَّوْهُمْ وَمَنْ يَتَوَلَّهُمْ فَأُوْلَئِكَ هُمْ الظَّالِمُون﴾
[سوره الممتحنه ۶۰:۹]
ژباړه: الله تعالی مو د هغو خلکو له ملګرتیا څخه منعه کوي، چې ستاسې سره د دين په معامله کې جنګېدلي دي، تاسو یې له خپلو کورونو څخه ايستلي یئ او په همدې برخه کې یې یو د بل ملاتړ کړی دی. له دوی سره چې هر څوک ملګرتیا وکړي، هغوی ظالمان دي.
دغه رژیم د اقتصادي معاملو لپاره د اسلام پر وړاندې چينایي جګړه ونه غندله. په داسې حال کې چې دا ډول معاملې پاکستان د پور یوې ژورې سوړې ته ورټېل وهي او خپلواکي یې تر پوښتنې لاندې راولي. په داسې حال کې چې د پاکستان د بودیجې لګښت ډېره برخه پر سود ولاړه ده، نو د ۲۰۱۹م کال په مې میاشت کې د باجوه-عمران رژیم په ښکاره وویل، چې په تېرو پرله پسې لسو میاشتو کې یې ټول ۸.۶ ميلیونه ډالر پور اخیستی دی. پاکستان ۶.۵ بېلیونه ډالره یوازې د چين پوروړی دی، چې په هغې کې یې ۲.۲۴ بېلیونه ډالره پور د چين له پرمختیایي بانک څخه په لوړ سود اخیستی دی. په دې ډول یې د ظالم چین لاس اوږد کړی او دا په لوی لاس چين ته دا لار هواروي چې د پاکستان د خپلواکۍ رېښې وباسي. سريلانکا هېواد یې هم لومړی په پور کې ډوب کړ او وروسته یې زور پرې راوړ چې د خپلواکۍ له رسوا کېدو سره یې مخ کړي. په دې سره چين خپل سوداګریز بندرونه پراخ کړل، چې اوسمهال ۷۰ سلنه ستراتيژيک بندر په خپل واک کې لري.
اې د پاکستان مسلمانانو!
د باجوه-عمران رژیم د مسلمانانو او د دوی د لوی دین پر اړتیاوو او غوښتنو کوڼ او ړوند دی. کبر او غرور د الله سبحانه وتعالی او د هغه د رسول الله صلی الله علیه وسلم له اوامرو سرغړونه ده. د باجوه-عمران رژیم د چین له بې ایمانه ملت څخه د شيدو او شاتو رودونه غواړي، چې دا د اسلام او مسلمانانو پر وړاندې د لویدیځ استعمار له دښمنۍ څخه کم نه دي. د قرآن او سنتو پر ځای د کفري ملتونو څخه د لارښوونې د اخیستو په پایله کې د لویدیځ د یرغل له امله د پاکستان ماتول بس نه و، چې اوس یې بیا تر چنیايي یرغل لاندې په ډېره بې غورۍ سره ماتوي. مسلمانان اوسمهال په رښتینې توګه د خپل ډال نشتون حس کوي. خلافت د هغو ټولو اوامرو پلي کول دي چې الله سبحانه وتعالی يې امر کوي. همدا خلافت و چې خپل زمری (قتیبه بن مسلم) یې واستاوه، څو له خپلې ژمنې سره سم د چین خاورې ته ننوځي. هغه د خلافت په زور د چین په خاوره کې خپله ژمنه پوره کړه او دغه هېواد یې خلافت ته په جزیه ورکولو اړ کړ. انشاالله چې د نبوت پر بنسټ د خلافت په بېرته راتګ سره به ډېر ژر د مظلومو مسلمانانو بدله واخیستل شي، هغه که په ختیځ ترکستان، میانمار، کشمیر، فلسطین او بل هرځای کې وي.
د حزب التحریر-ولایه پاکستان مطبوعاتي دفتر
اسلام میندو ته ډېر ارزښت ورکړی او د همدې ارزښت پر بنسټ په ټولنه کې ستر ځای لري، چې د کور د چارو د پالنې یا ادارې او د ماشوم د روزنې په څېر سترې دندې پر مخ بیايي. په ګڼو اسلامي نصوصو کې د واده کولو او زیاتو اولادونو د لرلو په اړه د ډېرو ثوابونو یادونه شوې او تر څنګ یې اولادونو ته هم لارښوونه شوې چې د خپلو میندو سره غوره چلند وکړي.
﴿وَوَصَّيْنَا الْإِنسَانَ بِوَالِدَيْهِ حَمَلَتْهُ أُمُّهُ وَهْنًا عَلَى وَهْنٍ وَفِصَالُهُ فِي عَامَيْنِ أَنِ اشْكُرْ لِي وَلِوَالِدَيْكَ إِلَيَّ الْمَصِيرُ﴾
[لقمان:۱۴]
ژباړه: او موږ انسان ته د خپلو والدینو سره د غوره چلند لارښوونه کړې، چې مور یې د کمزورۍ پر مهال په خپله ګېډه کې ګرځولی او دوه کاله یې بیا شیدې ورکړې دي. زما او د خپلو والدینو شکر ادا کړئ، ځکه بېرته به ما ته راګرځئ.
«جَاءَ رَجُلٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ، فَقَالَ: مَنْ أَحَقُّ النَّاسِ بِحُسْنِ صَحَابَتِي؟ قَالَ«: أُمُّكَ.» قَالَ: ثُمَّ مَنْ؟ قَالَ «: ثُمَّ أُمُّكَ»، قَالَ: ثُمَّ مَنْ؟ قَالَ: ثُمَّ أُمُّكَ، قَالَ: ثُمَّ مَنْ؟ قَالَ: ثُمَّ أَبُوكَ»
(متفق علیه)
ژباړه: یو کس پیغمبر صلی الله علیه وسلم ته راغی او ويې ویل: اې د الله رسوله! په خلکو کې پر ما څوک ډېر حق لري؟ پیغمبر صلی الله علیه وسلم وفرمایل: ستا مور. سړي وویل: بیا؟ پیغمبر صلی الله علیه وسلم وویل: ستا مور. سړي بیا پوښتنه وکړه، بیا څوک؟ پیغمبر صلی الله علیه وسلم وویل: بیا هم ستا مور. سړي بیا پوښتنه وکړه، بیا څوک؟ پیغمبر صلی الله علیه وسم وویل: بیا هم ستا مور.»
او دغه راز پیغمبر صلی الله علیه وسلم فرمايي:
«تَزَوَّجُوا الْوَدُودَ الْوَلُودَ فَإِنِّي مُكَاثِرٌ بِكُمُ الأُمَمَ»
(ابوداود)
ژباړه: له هغو ښځو سره واده وکړئ، چې مینه ناکې او د زیاتو اولادونو راوړونکې وي؛ ځکه زه به د نورو امتونو په مخکې ستاسو په ډېرښت ویاړم.
اسلام د مور موقف او اهمیت ته په خورا درنه سترګه ګوري. په کورني ژوندانه کې يې سړي او ښځې ته ځانګړې دندې او حقونه ورکړي دي. ښځې ته يې د کور د چارو د سمبالښت او د ماشوم د پالنې اساسي دنده ورکړې او نارینه یې بیا د کورنۍ په ساتلو او د نفقې په برابرولو مسوول کړی دی. البته که چېرې ښځه وغواړي چې کار وکړي، دا مسوولیت ترې د کار کولو حق نه اخلي. که چېرې ښځه کار کوي، بیا یې هم د نفقې مسوولیت د خاوند او د کورنۍ د نورو نارینه وو غړو پر غاړه دی؛ نو له همدې امله اسلام پر ښځه حتا د خپل ځان د نفقې پېټی هم نه دی اېښی.
﴿الرِّجَالُ قَوَّامُونَ عَلَى النِّسَاء بِمَا فَضَّلَ اللّهُ بَعْضَهُمْ عَلَى بَعْضٍ وَبِمَا أَنفَقُواْ مِنْ أَمْوَالِهِمْ﴾
[انساء:۳۴]
ژباړه: نارینه ښځې ساتې او د هغوی اړتیاوې پوره کوي؛ نو له همدې امله الله سبحانه و تعالی ځینو ته پر ځینو نورو ځکه برتري ورکړې، چې له خپلو مالونو څخه نفقه ورکوي.
پیغمبر صلی الله علیه وسلم فرمايي:
«كُلُّكُمْ رَاعٍ وَكُلُّكُمْ مَسْئُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ، وَالْأَمِيرُ رَاعٍ، وَالرَّجُلُ رَاعٍ عَلَى أَهْلِ بَيْتِهِ، وَالْمَرْأَةُ رَاعِيَةٌ عَلَى بَيْتِ زَوْجِهَا وَوَلَدِهِ»
(متفق علیه)
ژباړه: په تاسو کې هر يو شپون (مسوول) دی او له هر یوه څخه به د هغه تر لاس لاندې اشخاصو په اړه پوښتنه کېږي، نو له همدې امله پاچا مسوول دی. نارینه د خپلې کورنۍ مسوول دی او ښځه د خپل خاوند د کور او د خپلو اولادونو مسووله ده.
﴿وَعلَى الْمَوْلُودِ لَهُ رِزْقُهُنَّ وَكِسْوَتُهُنَّ﴾
[البقره:۲۳۳]
ژباړه: او د ماشوم پلار د هغه د مور د خوړو او جامو د برابرولو دنده پر غاړه لري.
د نبوت پر تګلاره خلافت به د نارینه او ښځې هغه اسلامي حقونه وساتي، چې په کورني ژوند کې يې دواړو ته ورکړي دي او دغه راز د مېرمنو او میندو په توګه به د ښځو با ارزښته موقف پرمخ بیايي. له دې لارې به مېرمنې له مالي اړخه ډاډمنې وي او اړتیا به نه وي چې په زور او جبر سره کار وکړي. خپلو اولادونو او کورني مسایلو ته به په ښه ډول لاس رسی کولی شي او ټولې مالي اړتیاوې به یې په ښه توګه پوره کېږي. د بېلګې په توګه، که چېرې يوه ښځه د مالي ملاتړ لپاره نارینه خپلوان او دوستان ونه لري، نو د اسلام د حکم پر اساس دولت مکلف دی چې مالي ملاتړ یې وکړي. اسلامي قانون چې خلافت يې د پلې کېدو مکلفیت لري، له میندو سره د خپلو اساسي دندو په ترسره کولو کې، لکه د خپلو ماشومانو په ښه روزنه او د کورنۍ د چارو په سمبالونه کې مرسته کوي. اسلامي دولت د ښځو د مالي امن تضمین کوي او هیڅکله به يې پرې نږدي، چې د مالي ستونزو د ګاللو له امله یې د ماشومانو روزنه او کورني مسایل ګډوډ شي.
پیغمبر صلی الله علیه وسلم فرمايي:
«مَنْ تَرَكَ مَالاً فَلأِهْلِهِ وَمَنْ تَرَكَ دَيْنًا أَوْ ضَيَاعًا فَإِلَيَّ وَعَلَيَّ»
(رواه مسلم)
ژباړه: که چېرې یو مسلمان مړ شي او شتمني ترې پاتې شي، نو دا شمتني یې د خپلوانو حق دی؛ خو که چېري ورباندې پور وي، نو موږ(دولت) يې پرې کوو.
«ښځه د یوې مور او د کور د سمبالوونکې په څېر اساسي دنده لري.» (ماده: ۱۱۲، د خلافت لپاره د حزب التحریر اساسي قانون مسوده)
«د نارینه په توګه د مېړه دنده دا ده، چې د خپلې مېرمنې پالنه(قوامه) وکړي، نه دا چې واکمني پرې وکړي. مېرمن مکلفه ده چې د خپل خاوند اطاعت وکړي. خاوند ملکف دی چې د خپلې مېرمنې لازمې اړتیاوې په توګه پوره کړي.» (ماده: ۱۲۰، د خلافت لپاره د حزب التحریر اساسي قانون مسوده)
«اسلامي دولت د هغه چا ژوند ډاډمنوي او ټولې اړتیاوې یې پوره کوي چې پیسې، کار او خپلوان ونه لري. اسلامي دولت مکلف دی چې د معلولو او معیوبو کسانو د کور او مالي چارو لګښت پر غاړه واخلي.» (ماده: ۱۵۶، د خلافت لپاره د حزب التحریر اساسي قانون مسوده)
د اسلام دویم خلیفه عمر رضي الله عنه نړۍ ته د نوي زیږېدلي ماشوم لپاره د ډالۍ سیستم وړاندې کړ، چې له والدینو سره به یې یوه اندازه مالي مرسته کوله، څو له دوی څخه د ماشوم مالي لګښت راکم کړي.
د ښځې لپاره د نفقې امتیاز د اسلام له حکم سره سم په کلکه په پام کې نیول کېده.
«جَاءَتْ هِنْدُ بِنْتُ عُتْبَةَ فَقَالَتْ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، إِنَّ أَبَا سُفْيَانَ رَجُلٌ مِسِّيكٌ، فَهَلْ عَلَىَّ حَرَجٌ أَنْ أُطْعِمَ مِنَ الَّذِي لَهُ عِيَالَنَا قَالَ:«لاَ إِلاَ ّبِالْمَعْرُوفِ»
ژباړه: يوه ورځ هند بنت عتبه راغله او ویې ویل: «اې د الله رسوله! له شک پرته چې زما خاوند ابوسفیان سخت او بخیل سړی دی، ایا دا ګناه ده چې خپل ماشومان د هغه له مال څخه ماړه کړم؟» هغه صلی الله علیه وسلم ورته وفرمایل: «نه، د هغه له مال څخه د خپلو اړتیاوو لپاره په ښه طریقه ګټه اخله.»
د عباسي خلافت په پېر کې د نهمې پېړۍ مشهور حنفي عالم عراقي الخصاف وویل: ښځه یوازې په داسې حال کې له خپل مېړه څخه قاضي ته شکایت کولی شي، چې خاوند یې لازمې مالي اړتیاوې پوره نه کړي یا زیات وخت په سفر لاړ شي او په کافي اندازه پیسې ورته پرې نږدي. قاضي به امر ورته وکړي چې د ښځې د نفقې د برابرولو لپاره باید یو کفیل شخص پرېږدي. که چېرې خاوند غایب شي، نو ښځه قاضي ته تللی شي، څو قاضي ورته يو وکیل وټاکي او د خاوند له شتمنۍ څخه یې اړتیا ورپوره کړي.
د عثماني خلافت قضايي پرېکړې هم ښیې چې خاوند له قانوني پلوه مکلف و، څو د خپلې ښځې او اولادونو پالنه وکړي. که چېرې خاوند د نفقې له برابرولو څخه انکار کړی وی، نو ښځه د شکایت کولو په موخه محکمې ته تللې شوی او قاضي د هغې خاوند د نفقې په ورکولو سره اړ ایسته. قاضي به حکم کاوه، چې له دود سره سم به د خاوند له شتمنۍ څخه د مېرمنې او اولادونو د نفقې لپاره یوه برخه جلا کېږي. هغه ښځې چې مېړونه به يې تللي وو، نو دوی او اولادونو يې د خاوند په شتمنۍ یا ملکیت کې د خپلې برخې د دعوا حق درلود. همدا شان ښځې کولی شوی، چې له محکمې څخه پور واخلي او بیا دا پور د دې د خاوند له لورې ادا کړل شي. دا د عثماني خلافت پر مهال د کیسري د ښار د قضايي پرېکړو یوه نمونه وه:
«صینت انا بنت شیخ محمد افندي خپله عریضه وړاندې کوي: زه د عبدالفتاح بن عبدالقدیر مېرمن یم، چې د ګولوک اوسېدونکی دی. دی له ډېر وخت راهیسې په کور کې نشته. زه د خپلې نفقې لپاره پیسې غواړم. صینت انا ته یې قسم ورکړ، چې خاوند یې تللی او دې ته يې هیڅ خرچه نه ده پرې ايښې. له نن وروسته به دې ته هره ورځ پنځلس روپۍ ورکول کېږي او دا د پور اخیستلو اجازه هم لري.» (کیسري پرېکړه، ۱۰۳۴ هـق)
اسلام مور ته په ټولنه کې خورا په اهمیت او په درنه سترګه ګوري او ډېر حقوق يې ورکړي دي او اسلامي دولت د خپلو وګړو ذهنیت داسې جوړوي، چې په ټولنه کې د ښځې رول ته په درنه سترګه وګوري. د اسلامي خلافت په تاریخ کې ښځې له بل هره وخته له بشپړ حقونو څخه برخمنې وې. د بېلګې په توګه، د عثماني خلافت په پېر کې میندو په ټولنه کې د یوې ښځې په توګه ځانګړی رول لوباوه. اولادونو به د خپلو میندو ډېر خیال ساته، خورا له درناوي څخه ډک چلند به يې ورسره کاوه او په بدل کې به یې میندو له دوی سره مینه او محبت کاوه.
د پیغمبر صلی الله علیه وسلم صحابي او د اسلام ستر عالم عبدالله ابن عمر رضي الله عنه روایت کوي، چې ما یوه ورځ په کعبه شریفه کې د طواف پرمهال یو یمنی کس ولید، چې خپله مور يې پر شا وه. هغه سړي عبدالله بن عمر رضي الله عنه ته وویل: «زه مې خپلې مور ته د یوه اهلي اوښ په څېر یم. زه یې دومره نه یم ګرځولی لکه ما چې دا ګرځولې ده. اې ابن عمره! ایا ما یې حق ادا کړی؟» عبدالله ابن عمر رضي الله عنه ورته وویل: «نه، تا يې یوه برخه حق هم نه دی ادا کړی.»
له مشهوره عالم زین العابدین څخه یو وخت پوښتنه وشوه «تاسو پر خپله مور ډېر مهربانه یئ، خو ما تر اوسه نه یې لیدلی چې له مور سره په یوه لوښي کې ډوډۍ وخورې.» ده ځواب ورکړ: «زه وېرېږم چې زما لاسونه به په لوښي کې هغه څه واخلي، چې تر ما وړاندې د هغې سترګې پرې لګېدلې وي او بیا به مې د هغې نافرماني کړې وي.»
یو برتانوی شاعر، تاریخ پوه او ګرځندوی جولیا فارډو په خپل کتاب کې د سلطان له ښاره د ترکانو کورني عادتونه «۱۸۳۶» لیکي:
«د ترکانو په اخلاقي کړنو کې یو ډېره په زړه پورې اخلاقي کړنه چې لیکوال ورته درناوی کوي...هغه دا چې مور یوه معجزه ده. د هغې سلا او مشورې ته غوږ نیول کېږي، باور پرې کېږي، د ژوند تر وروستیو شېبو پورې ورته پاملرنه کېږي، په مرګ یې خواشیني څرګندېږي او له مرګ وروسته یې بیا په دعاوو نمانځي.»
د خلافت تعلیمي نظام او رسنۍ به په عمومي توګه ټولنیزه فضا داسې جوړه کړي، چې له مور سره به د ماشوم د روزنې په برخه کې مرسته کېږي. په دې سره به راتلونکي نسلونه تکړه، د تقوا په ګاڼه سمبال او د الله سبحانه وتعالی او خلکو د خدمت جوګه شي او ټولنې ته به یې له هر اړخه ګټه ورسېږي.
اسلام د مورولۍ د اهمیت اړوند ډېرې څرګندونې کړې دي او په دې اړه یې یو لړ قوانین او مکلفیتونه بیان کړي چې نارینه او مېرمنې به ترې ملاتړ او ساتنه کوي. اسلامي احکامو ته په کتو سره اسلام مېرمنو ته لارښوونه کوي، چې د کورنۍ دندې او ماشومانو د پالنې اړوند ښه احساس ولري، څو مېرمنې دې برخې ته ځانګړی پام وکړي. دغه راز شرعي قوانین پر یوه پیاوړي او واحد کورني جوړښت ټینګار کوي. له همدې امله دا یوازې خلافت دی چې په بشپړه توګه اسلام پلی کوي او د مورولۍ اړوند هغه دریځ بیا راژوندی کوي، چې یوه مور یې په ټولنه کې لري. د ماشوم حقونه او اغېزمنه روزنه به نوره هم غني کړي او د کورني ژوند د ارزښتونو او نظم څخه به په پوره توګه ساتنه کوي.
د حزب التحریر مرکزي مطبوعاتي دفتر
ډاکټر نسرین نواز
د مرکزي مطبوعاتي دفتر د ښځو څانګې رییسه