- مطابق
![سفر اردوغان به خلیج](/pe/media/k2/items/cache/f8b4ce4c7dd8351198a93157b8189aa2_L.jpg?t=-62169984000)
سفر اردوغان به خلیج
(ترجمه)
سوال:
شبکۀ "الامارات الیوم" به تاریخ 25 جولای 2023م، در صفحۀ انترنتی خود نوشت: «رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه، سفر سه روزهاش را به دولتهای خلیج در هفتۀ گذشته "موفقانه و بسیار مثمر" خواند. اردوغان در اظهارات تلویزیونیاش در شام روز دوشنبه، در اشاره به سفری که همراه با شمار زیادی از تاجران به خلیج داشته، گفت که این سفر، "گام بسیار مهمی" در عرصۀ سیاست خارجی به شمار میرود.»
رئیسجمهور ترکیه به تاریخ 17-19 جولای 2023م، همراه با بیشتر از 200 تن از تاجران و شخصیتهای مهم ترکیه از عربستان سعودی، قطر و امارات متحدۀ عربی دیدار نمود. سوال این است که هدف از این سفر چیست؟ با توجه به اینکه دولتهای خلیج از نظر روابط سیاست بینالمللی با ترکیه متفاوت میباشد. یا این که سفر مذکور به انگیزههای اقتصادی خاص و با در نظر داشت تورم قابل ملاحظهیی صورت میگیرد که وضعیت کنونی اقتصاد ترکیه با آن دست و گریبان میباشد؟ با ابراز سپاس و امتنان.
جواب:
برای روشن شدن پاسخ به سوالهای مطرح شده، مسایل زیر را بررسی مینماییم:
1. این سفر، که بیشتر از 200 تن از تاجران و شخصیتهای برجسته، اردوغان را در آن همراهی میکردند، در زمانی صورت میگیرد که ترکیه از بحران اقتصادی رنج برده و تورم در آن به گونۀ بیسابقهیی افزایش یافته و "لیره" واحدپولی ترکیه، پیوسته بهای خود را از دست میدهد. بناءً مسایل اقتصادی در این سفر برجسته میشود؛ چنانچه در جریان این سفر؛ 18 توافقنامه و بیانیۀ مشترک در عرصههای مختلف به شمول سرمایهگذاری، صنعت، دفاع، صحت، انرژی قابل تجدید و صنعت فضانوردی به امضا رسید. همچنین، توافقی به ارزش 50.7 ملیارد دالر میان ترکیه و امارات متحدۀ عربی امضا شد.
2. ترکیه از بحران اقتصادی و افزایش روزافزون قیمتها رنج میبرد و آمار رسمی نشان میدهد که تورم در ترکیه در حول و حوش 40% در نوسان میباشد، اما آمار غیر رسمی نشان میدهد که از مرز 100% هم فراتر رفته. «بر اساس بیانیههای رسمی که امروز چهار شنبه منتشر گردید؛ تورم در ترکیه در ماه جون با در نظر داشت محاسبات سالانه، به 38.2% رسیده و این پایینترین میزان در 18 ماه اخیر میباشد، اما به گفتۀ گروه مستقل تحقیقات تورم، میزان تورم با در نظرداشت محاسبات سالانه تا 108.5% افزایش داشته.» (منبع: الجزیره مباشر، 5 جون 2023م)
3. بانک مرکزی ترکیه پیش از انتخابات ماه می سال 2023م، مبالغ زیاد دالر به هدف حفظ بهای دالر در سطح مشخص، وارد بازار نمود و این کار باعث کاهش شدید ذخایر واحدپولی بیگانه در بانک مرکزی ترکیه گردید. بهای دالر، که در زمان انتخابات 28 می، معادل 19.90 لیره بود، اینک به 26 لیره رسیده و به این ترتیب؛ ارزش لیره در برابر دالر از شروع سال جاری تا کنون، 28 درصد کاهش یافته. «پس از آن که یک مسئول و شماری از صرافان گفتند که بانک مرکزی استفاده از ذخایر خود را برای حمایت از لیره متوقف نموده، لیرۀ ترکیه اوایل امروز سه شنبه شاهد کاهش بهایش تا 26.10 لیره در برابر دالر بود که در نوسانهای اخیر بیسابقه بوده. سپس ارزش لیره در سطح 26.05 ثابت گردید و با این حساب، از شروع سال جاری تا کنون بیشتر از 28% کاهش یافته است». (عربی21، 27 جون 2023م)
4. بنابر این، اردوغان از نظر سرمایهگذاری و تمویل در رویارویی با کمبود بودجه، تورم مزمن و ضعف لیرۀ ترکیه آرزوهای بزرگی را در این خصوص در سر میپروراند. «در تحلیلی که در بلومبرگ آمده گفته شده که اردوغان سعی دارد روابطاش را با دولتهای نفتخیز جهان عرب بهبود بخشد تا باشد که از این طریق خالیگاه سرمایهگزاران غربی را که به دلیل سیاستهای اقتصادی غیر معمول نمیخواهند در ترکیه سرمایهگذاری کنند، پر نماید.» (منبع: https://aposto.com، 21 جولای 2023م)
5. برای تسهیل روابط با خلیج، محمد شیمشک، که روابط خوبی با سرمایهگذاران انگلیسی و خلیجی دارد و قبلاً برکنار شده بود، پس از انتخابات 28 می 2023م، به عنوان وزیر مالیه تعیین گردید. وی تحصیلاتاش را در مقطع ماستری/کارشناسی ارشد در پوهنتون/دانشگاه اکستر در انگلیس، که از طریق یک بورسیه توسط بانک "ایتی" دریافت نموده بود، به پایان رسانید و نیز به عنوان آگاه مسایل اقتصادی و استراتیژی و مدیر در سازمانهای جهانی در لندن ایفای وظیفه نموده است. بنابر این، تعیین وی به صفت وزیر مالیه به هدف جلب سرمایه از اروپا و کاهش انتقاد انگلیس از ترکیه صورت گرفته است. از این رو، محمد شیمشک در ماه جون به عربستان سعودی، قطر و امارات متحدۀ عرب سفر نمود و او که در میان حلقات مالی انگلیس شهرت دارد و نیز در سازمانهای مالی زیادی فعالیت داشته، با مقامات عالی رتبۀ سعودی، قطر و امارات متحدۀ عرب دیدار و گفتگو نمود. «ماه گذشته، جودت یلمزا معاون رئیسجمهور، محمد شیمشک وزیر خزانهداری و مالیه و نیز حفیظ غای ارکان مسؤول بانک مرکزی به دولتهای خلیج سفر نموده و "فرصتهای همکاری اقتصادی" را با ارزش خواندند. پیشبینیها نشان میدهد که این سفرهای ادارۀ اقتصادی به هدف زمینهسازی برای توافقنامههایی صورت گرفته که قرار است در سفر اردوغان به خلیج امضا شود.» (منبع: https://www.indhyturk.com، 17 جولای 2023م) بناءً سفر اردوغان پس از زمینهسازیهای اقتصادی صورت گرفت.
6. انقره در ماه نومبر پیشرو قرضههای گوناگونی را باید بپردازد و ناچار است پیش از فرارسیدن ماه نومبر، منابع خارجی را برای پرداخت قرضههای خارجی خود پیدا کند و به همین دلیل است که به سرمایهگذاران خلیج روی آورده است. «جی پی مورگان گفت که قرضههای ماهانۀ ترکیه در ماههای جولای تا اوکتوبر سال 2023م، چیزی در حدود 2.4 تا 3.5 ملیارد دالر است. بانک به وجود قرضههای خارجی سنگینی اشاره نموده که باید در جریان ماه دسمبر 2023م تا مارچ 2024م پرداخت گردد.» (منبع: https://www.bloomberght.com، 6 جولای 2023م).
7. بنابر این؛ دلایل اقتصادی سفر اردوغان به خلیج، فراتر از دلایل سیاسی آن میباشد و مقالهیی را که سایت Atlantic council یا "شورای آتلانتیک" منتشر نموده، این مسأله را عینی تر میسازد. «دو پژوهشگر هریک سرحات سوبوک اوغلو و موزه حسن المرزوقی در این مقالهیی که سایت Atlantic council یا "شورای آتلانتیک" منتشر نموده میگویند که دلیل اصلی توجه جدید ترکیه به استحکام روابط با دولتهای خلیج، همانا جذب سرمایهها و حفاظت از میراث اردوغان به صفت رهبری میباشد که در جریان دو دهۀ گذشته رشد اقتصادی به بار آورده است.» (منبع: https://www.atlanticcouncil، 21 جولای 2023م)
8. این حقیقت در اظهارات اردوغان نیز هویداست: «اردوغان، رئیسجمهور ترکیه اشاره نمود که میزان مبادلات تجارتی میان ترکیه و امارات به 10 ملیارد دالر رسیده است. وی امارات را یکی از مهمترین شرکای تجارتی و اقتصادی ترکیه در منطقه خواند. اردوغان تصریح نمود که در سفر به امارات، 13 توافقنامه در عرصههای مختلف را امضا نموده و ارزش مجموعی این توافقات به 50.7 ملیارد دالر میرسد.» (منبع: امارات الیوم، 25 جولای 2023م).
9. خلاصه اینکه سفر اردوغان به منطقۀ خلیج، در درجۀ نخست یک سفر اقتصادی است و دور از حقیقت نخواهد بود اگر بگوییم که این سفر تنها به یک هدف اقتصادی صورت گرفته که همانا کاهش تورم و بهبود وضعیت "لیرۀ" ترکیه میباشد تا زمینۀ توازن بازار اقتصادی ترکیه فراهم گردد.
این حقایق به وضوح نشان میدهد که واقعیت موجود سرزمینهای مسلمانان بیانگر وجوب وحدت میان آنها میباشد و اینکه سرمایههای ظاهری و باطنی این سرزمینها برای ساکنان آن کافی است و میتواند فقر را از مسلمانان دور نموده و شأن و شوکت آنان را بالا ببرد. اگر مسلمانان این واقعیت را درک کنند، قطعاً برادروار بندگی الله سبحانه وتعالی را خواهند نمود و واقعاً که امت واحد خواهند شد؛ بهترین امتی که برای رهنمایی مردم به جانب هدایت فرستاده شده است:
﴿كُنْتُمْ خَيْرَ أُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ تَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَتَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَتُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ﴾ [آل عمران: 110]
ترجمه: شما (مسلمانان حقیقی) نیکوترین امتی هستید که پدیدار گشتهاید (برای اصلاح بشر، که مردم را) به نیکوکاری امر میکنید و از بدکاری باز میدارید و ایمان به الله دارید.
16 محرم 1445هـ.ق.
3 آگست 2023م.
مترجم: عبدالله دانشجو